Pert Araç Alımı

“Pert” denince hangi kayıt kastediliyor?

Sigorta dünyasında iki ayrı karar vardır ve ikisi de halk arasında “pert” diye anılır. Tam hasar, onarımın ekonomik ve teknik olarak mümkün görülmediği durumdur; ağır hasar ise aracın onarılabileceği ama trafikten çekilmesi gereken durumdur. Kayıt türü, sigorta dosyanızdaki eksper raporunda ve aracın tescil belgesindeki şerhte görülür. Aşağıdaki karşılaştırma, aracınızın hangi grupta olduğunu anlamanıza yardım eder:

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi, çekme belgesiyle trafikten çekilen araçları da, hurda belgesiyle perte ayrılan araçları da ağır hasarlı araç başlığında tanımlar. Yani kayıtta iki durum aynı başlık altında görünebilir. Hangisinin sizin aracınız için geçerli olduğunu eksper raporu ve elinizdeki belge gösterir.

Bu ayrım yalnız bir terim meselesi değildir: aracın yolda kullanılıp kullanılamayacağını, hangi belgeyle devredileceğini ve teklifin neye dayanacağını belirler. Ağır hasarlı bir araç onarılmak üzere alınır, tam hasarlı bir aracın değeri ise parçalarından gelir.

Tam hasar kararı nasıl verilir?

Tam hasar kararı için iki koşul birlikte aranır. İlki, vergiler dahil onarım masrafının aracın hasar tarihindeki değerini geçmesidir. İkincisi, eksper raporunda aracın onarımı kabul etmeyecek hâle geldiğinin belirtilmesidir. Koşullardan yalnız biri gerçekleşmişse araç tam hasarlı sayılmaz.

Bu ölçüt, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun 2025/12 sayılı genelgesinde ve kasko genel şartlarında tanımlıdır; sigorta şirketine ya da poliçeye göre değişen bir oran yoktur. Kararın dayanağı eksperin raporudur, bu yüzden raporun bir kopyasını istemeniz satış sürecinde işinizi kolaylaştırır.

Eksperin hesabı aracın piyasa değerine, hasarın kapsamına ve parça bedellerine dayanır. Rapordaki değerlerle ilgili sorunuz varsa bunu sigorta şirketinize iletebilirsiniz; satış görüşmesine ise raporun son hâliyle başlamak en sağlıklı yoldur.

Eksperin raporunda onarım bedeli, aracın hasar tarihindeki değeri ve onarımın teknik olarak mümkün olup olmadığı ayrı başlıklar hâlinde yer alır. Bazı dosyalarda ek incelemeden sonra karar değişebilir; satışa başlamadan önce kararın son hâlini yazılı olarak almanız, sonradan çıkabilecek karışıklığı önler.

Pert kayıtlı araç yeniden trafiğe çıkabilir mi?

Tam hasarlı araç hurdaya çıkarılması gereken araçtır ve hurdaya çıkarılan bir araç yeniden tescil edilemez. Bu yüzden onarılsa bile kural olarak trafiğe dönmez; yalnız hurda olarak el değiştirebilir. Onarıp kullanmayı planlıyorsanız önce aracın hangi grupta olduğunu kesinleştirmeniz gerekir. Bu yüzden pert kayıtlı bir aracı “onarıp trafiğe çıkarırım” düşüncesiyle almak isteyen bireysel alıcılar çoğu zaman vazgeçer; kayıt türünü baştan açıkça söylemek, sonradan çıkabilecek anlaşmazlığı önler.

Ağır hasar tespit edilen araçta durum farklıdır. Araç trafikten çekilir, tescil belgesi şerhli olarak sahibine geri verilir.

Onarım yapılıp geçerli muayene ve zorunlu trafik sigortası sağlandığında araç yeniden trafiğe çıkabilir. “Kısmi pert” denen durum aslında budur. Onarımın ardından muayene ve sigorta işlemleri tamamlanmadan araç yola çıkamaz; bu adımların süresini de hesaba katın.

Klasik, antika ya da özel amaçlı bazı araçlar için genelgede ayrı hükümler bulunur; bu araçlarda oran ölçütü uygulanmaz. Böyle bir aracınız varsa durumunu eksper raporuyla birlikte ayrıca değerlendiririz.

Hurdaya çıkarma işlemi nasıl yapılır?

Hurdaya çıkarma, aracın tescil kaydını kalıcı olarak sonlandıran işlemdir. İşlemi ilgisine göre noterler ya da Emniyet Genel Müdürlüğü’nün trafik tescil kuruluşları yapar. Sürecin ana adımları şunlardır:

• Araç üzerindeki rehin ve haciz şerhleri kaldırılır; şerhli araç hurdaya çıkarılamaz.
• Binek otomobiller ve hafif ticari araçlarda resmî adı Araç Kayıttan Düşme ve Bertaraf Formu olan belge düzenlenir.
• Tescil kaydı silinir ve araç bundan sonra yalnız hurda olarak işlem görür.

Araç Kayıttan Düşme ve Bertaraf Formu her araç için zorunlu değildir; yalnız M1 ve N1 sınıfı araçlar ile motosiklet ve motorlu bisiklet dışındaki üç tekerlekli araçlar için aranır. Bu belgeyi farklı adlarla anan ya da her araçta zorunlu gösteren bilgilere itibar etmeyin. İşlemin hangi sırayla yapılacağını satış görüşmesinde sizinle birlikte planlarız. Hurda işleminden sonra araç için yeni bir tescil yapılamayacağından, işlemi başlatmadan önce aracın tam hasarlı olduğundan emin olun; ağır hasarlı bir aracı yanlışlıkla hurdaya çıkarmak, onu onarıp kullanma imkânını ortadan kaldırır.

Hurda işleminin kim tarafından yapılacağı da satıştan önce konuşulmalıdır. Bazı durumlarda işlemi araç sahibi kendisi yapar, bazı durumlarda süreç satışla birlikte planlanır; sıralamayı elinizdeki belgelere göre birlikte belirleriz.

Pert araçta motorlu taşıtlar vergisi ne olur?

Hurdaya çıkarılan araçta motorlu taşıtlar vergisi yükümlülüğü, tescil kaydının silindiği tarihi izleyen dönemin başından itibaren sona erer. Kaydın silinmesinden önceki dönemlere ait vergi ise araç sahibinin sorumluluğundadır.

Aynı kural trafikten çekilen ağır hasarlı araçlar için de geçerlidir; “trafikten çekilen araçta vergi işlemeye devam eder” bilgisi doğru değildir. Araç yeniden trafiğe çıkarsa yükümlülük de yeniden başlar. Satıştan önce aracın vergi borcunu kontrol etmeniz, devir gününde sürpriz bir engelle karşılaşmamanızı sağlar. Borcu e-Devlet’ten ya da vergi dairesinden öğrenebilir, varsa işlemden önce kapatabilirsiniz.

Pert aracın değerini ne oluşturur?

Trafiğe dönmeyecek bir aracın değeri, onarılmış hâlinden değil, kullanılabilir parçalarından ve gövdesinden gelir. Teklifte şu bileşenlere bakarız:

• Motor ve şanzımanın sağlam olup olmadığı ve çalışır durumu.
• Elektronik modüller, gösterge ve multimedya birimleri.
• Hasar görmemiş kapılar, kaput, bagaj kapağı ve camlar.
• Jantlar, lastikler ve iç döşemenin durumu.
• Akü, klima kompresörü ve aydınlatma grubu gibi yardımcı parçalar.
• Parçaları araçta eksiksiz duruyor mu, sökülmüş mü?

Aynı hasarı almış iki aracın teklifi, parçalarına talebin yüksek olduğu bir modelde daha farklı olabilir. Bu yüzden teklifi markaya ve modele göre ayrıca değerlendirir, hangi parçanın rakama ne kattığını size anlatırız. Aracın yaşı ve kilometresi de bu hesaba girer: yeni modellerin parçaları daha çok aranır, uzun süre kullanılmış bir motorun ise kalan ömrü dikkate alınır.

Gövdenin kendisi de değerlendirilir: hasar görmemiş paneller ve sağlam bir şasi, aracın parça olarak işlenmesini kolaylaştırır. Aracın uzun süre açıkta bekleyip beklemediği de önemlidir; nem ve pas, sağlam görünen parçaların değerini düşürebilir.

Tazminat neden hurda tescil belgesine bağlı?

Tam hasar kararı verilen bir araçta sigorta şirketi, hurda tescil belgesi ibraz edilmeden tazminatı ödemez. Araç sahibine bırakılsa da usul aynıdır. Ağır hasarda ise ödemenin şartı, trafikten çekildiğini gösteren kaşeli tescil belgesidir.

Bu kural satışın zamanlamasını doğrudan etkiler. Tazminat sürecinin hangi aşamada olduğu ve hurda işleminin kim tarafından, ne zaman yapılacağı netleşmeden araç teslim edilmemelidir. Sigortacınızın sizden istediği belgelerin listesini paylaşırsanız, satışı bu listeye göre sıralarız.

Tazminat ödemesi ile satış bedeli birbirinden ayrı iki ödemedir. Sigortacının size ödeyeceği tutarı ve aracı satarken alacağınız bedeli ayrı ayrı hesaplamanız, kararı kolaylaştırır. Tazminat dosyası kapanmadan aracın teslim edilmesi gerekiyorsa, sigortacının buna onay verip vermediğini önceden sorun. Hurda tescil belgesi hazır olmadan teslim yapılırsa tazminat dosyası bekleyebilir; bu yüzden teslim gününü belgenin durumuna göre belirleriz.

Pert aracın üzerinde rehin ya da haciz varsa ne olur?

Hurdaya çıkarma işleminin yapılabilmesi için araç üzerinde rehin ya da haciz şerhi bulunmamalıdır. Bu yüzden şerhli bir pert araçta önce borcun kapatılması ve şerhin kaldırılması gerekir; hurda işlemi ancak bundan sonra yapılabilir.

Taşıt kredisi nedeniyle rehin bulunan araçlarda bankayla görüşüp kalan borcu öğrenmek ilk adımdır. Borç kapandığında rehin kaldırılır ve süreç devam eder. Borcun kapandığını gösteren yazıyı saklamanız, şerhin kaldırılmasını hızlandırır. Ağır hasarlı araçta ise yakalama kararı yoksa araç şerhli hâliyle de trafikten çekilebilir; bu fark, iki grubun satış planını birbirinden ayırır.

Haciz farklı bir alacaklıdan geliyorsa, kaldırılması için ilgili icra dairesiyle de görüşmek gerekebilir. Bu süreçte satış görüşmesine devam edebilir, teslimi şerh kalktıktan sonraya planlayabiliriz.

Pert araç nasıl teslim edilir?

Pert kayıtlı araç trafikte kullanılamaz; teslim her zaman çekiciyle, aracın durduğu yerden yapılır. Teslim gününe kadar şunları hazır etmeniz yeterlidir:

• Kimliğiniz ve aracın tescil belgesi ya da zayi beyanına ilişkin kayıt.
• Sigorta dosyasındaki eksper raporunun bir kopyası.
• Varsa hurda ya da trafikten çekme işlemine ait belgeler.
• Aracın bütün anahtarları ve araçta kalan kişisel eşyalarınızın listesi.
• Araç bir sigorta otoparkındaysa çıkış izni.

Araç bir sigorta şirketinin anlaşmalı otoparkına çekildiyse, teslim için otoparkın istediği izin ve belgeleri önceden öğrenin. Teslim gününü bu izne göre belirleriz. Teslimde aracın şasi numarasını belgelerle karşılaştırırız; şasi numarası okunamayacak kadar hasarlıysa bunu önceden konuşmak gerekir.

Pert aracı parça parça satmak mı, bütün olarak mı?

Pert aracın parçalarını tek tek satmak ilk bakışta daha kazançlı görünebilir. Ancak her parça için ayrı alıcı bulmak zaman alır, söküm masraf ve uzmanlık ister, sökülen parçaları saklamak da yer gerektirir. Geriye kalan gövde için de yine bir çözüm bulmanız gerekir.

Aracı bütün olarak sattığınızda belgeler tek seferde çözülür ve hurda işlemi tek bir planla yürür. Parçalar araçta kaldığı için teklif de onların değerini kapsar. Hangi yolun sizin için mantıklı olduğunu bilmiyorsanız, bütün araç için teklifimizi aldıktan sonra karar verebilirsiniz. Sökülen parçaların sağlam olduğunu alıcıya kanıtlamak da çoğu zaman zordur; bütün araçta ise parçalar yerinde görülerek değerlendirilir.

“Kısmi pert” diye bir statü var mı?

Hayır, mevzuatta kısmi pert diye bir statü yoktur. Bu ifade halk arasında, ağır hasar tespit edilen araçlar için kullanılır. Doğru adıyla ağır hasarlı araç, trafikten çekilir; onarılıp muayeneden geçtikten ve zorunlu trafik sigortası yapıldıktan sonra tekrar trafiğe çıkabilir.

Yaygın bir yanlış, kısmi pert sayılan aracın trafikten çekilmeden kullanılabileceği ya da ruhsatıyla yola çıkabileceği düşüncesidir. Ağır hasar tespiti yapılan araç trafikten çekilmek zorundadır ve bu isteğe bağlı değildir; tescil kaydı yeniden açılana kadar araç yolda kullanılamaz.

Pert total ifadesi ise tam hasarı anlatır. Tam hasarlı aracın kaydı hurdaya çıkarılarak kapanır ve araç bir daha tescil edilemez; onarım bu sonucu değiştirmez.

Bu iki ifadeyi ayırmak, aracınız için doğru satış yolunu seçmenin ilk adımıdır. Elinizdeki belgede “trafikten çekilmiştir” kaşesi mi var, yoksa hurda işlemi mi yapıldı? Bu sorunun cevabı, satışın hangi belgelerle ve hangi sırayla yapılacağını belirler. Satış görüşmelerinde “ağır hasar kayıtlı” ve “pert kayıtlı” ifadeleri sıkça karışır; hangisinin kastedildiğini sormak, aynı şeyi konuştuğunuzdan emin olmanızı sağlar.