Hasarlı Araç Alımı

Hasarlı aracın teklifi neye göre oluşur?

Hasarlı bir aracın değeri, sağlam bir aracınki gibi yalnız model, yıl ve kilometreyle hesaplanmaz. Önce aracın onarılırsa ne edeceği, sonra onarımın neye mal olacağı ve aracın bu süreçte ne kadar risk taşıdığı birlikte düşünülür. Teklifi şekillendiren başlıca etkenler şunlardır:

• Hasarın yeri: dış kaplamada kalan bir darbe ile aracın iskeletini oluşturan şasi, direk ve tavan parçalarına ulaşan darbe arasında büyük fark vardır.
• Sigorta kaydı: SBM’de ağır hasar ya da tam hasar kaydı bulunması, aracı almak isteyenlerin sayısını azaltır.
• Mekanik durum: motorun, şanzımanın ve yürür aksamın çalışıp çalışmadığı, aracın yerinden nasıl alınacağını da belirler.
• Hava yastıkları ve elektronik: açılmış hava yastıkları ve arızalı modüller onarımın kapsamını genişletir.
• Eksik parça ve evrak: sökülmüş parçalar, kayıp ruhsat ya da çözülmemiş şerhler süreci uzatır.
• Model ve parça bulunurluğu: parçası kolay bulunan bir modelde onarım hesabı daha öngörülebilirdir.

Bu etkenlerin hiçbiri rakamı tek başına belirlemez. Teklifimizi sunarken hangisinin ne yönde etkilediğini sizinle tek tek konuşuruz.

Hafif, orta ve ağır hasar teklifi nasıl değiştirir?

Günlük dilde hasar hafif, orta ve ağır diye ayrılır. Bu ayrımda yalnız ağır hasarın ve tam hasarın resmî bir tanımı vardır; ikisini de sigorta eksperi belirler. Her düzeyde teklifte öne çıkan bilgiler farklıdır:

Orta düzeydeki bir araç, eksperin değerlendirmesine göre ağır hasar sınıfına geçebilir. Bu yüzden sigorta dosyanız açıksa eksper raporunu beklemek, aracın hangi yoldan devredileceğini netleştirir. Dosya açılmadıysa teklif, yerinde incelemede gördüğümüz hasarın kapsamına göre verilir ve sınıflandırmayı biz yapmayız; resmî tespit her zaman eksperindir.

Hasar kaydı satışı nasıl etkiler?

Sigorta şirketlerinin ödediği hasarlar Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nde (SBM) kayıt altına alınır. Halk arasında tramer kaydı denen bu bilgi kalıcıdır: araç onarılsa da silinmez. Aracı almak isteyen kişi bu kaydı, plaka ya da şasi numarasıyla çalışan ücretli sorgu kanallarından görebilir; bu yüzden kaydı saklamaya çalışmak satışı kolaylaştırmaz, yalnız güveni zedeler.

Kayıt her hasarı göstermez. SBM’nin hasar geçmişi 2003 sonrasındaki kasko ve trafik sigortası ödemeleriyle sınırlıdır; cam hasarı, mini onarım ve bazı parça çalınması ödemeleri bu sorguda yer almaz. Sigortaya bildirilmeden yaptırılan onarımlar da kayda girmez. Bu nedenle teklif yalnız kayda bakarak değil, aracın kendisine bakarak verilir.

Kendi adınıza kayıtlı aracın kaydını e-Devlet’teki Trafik Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama ile Kasko Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama hizmetlerinden görebilirsiniz. Satış görüşmesinden önce bu kaydı bilmek, teklifin hangi bilgiye dayandığını anlamanızı kolaylaştırır.

Onarıp mı satmalı, olduğu gibi mi?

Onarım aracın görünüşünü düzeltir, ama sigorta kaydını silmez. Onarılmış hasarlı bir aracı satarken alıcı hem kaydı hem onarımın kalitesini sorgular; bu yüzden onarım masrafının tamamı satış fiyatına yansımayabilir.

Ağır hasar tespit edilen araçta durum daha nettir: araç trafikten çekilir ve yeniden trafiğe çıkabilmesi için onarımın yanında geçerli muayene ve zorunlu trafik sigortası gerekir. Onarım süresince araç kullanılamaz, bekleme ve otopark masrafı sürer. Aracı onarıp kullanmaya devam etmek de bir seçenektir; bu durumda SBM kaydı aracın geçmişinde kalır ve ileride satarken yine karşınıza çıkar.

Karar vermenin sağlıklı yolu iki rakamı yan yana koymaktır: onarım teklifi ile aracın olduğu hâliyle göreceği teklif. Bizden aldığınız teklif sizi bağlamaz; servisin onarım fiyatını öğrendikten sonra da karar verebilirsiniz.

Onarımdan sonra satmayı seçerseniz servis faturasını ve yapılan işlemlerin listesini saklayın. Onarılmış aracı almak isteyen kişi, hangi parçanın değiştiğini ve işi kimin yaptığını soracaktır; belgeli bir onarım bu sorulara cevap verir.

Satış için hangi belgeler gerekir?

Noterdeki devirde temel belgeler aracın tescil belgesi ve satıcının kimliğidir. Bunların yanında satışı etkileyen birkaç koşul vardır:

• Motorlu taşıtlar vergisi, trafik idari para cezası ve geçiş ücreti borcu bulunmamalıdır.
• Aracın geçerli muayenesi ve aracı alacak kişi adına zorunlu trafik sigortası aranır; trafikten çekilmiş ya da çekilecek araçlarda bu iki şart aranmaz.
• Ruhsat kaybolduysa zayi beyanı kolluk tarafından elektronik kayda işlendiğinde satış, tescil kayıtlarına göre yapılabilir.
• Hurda olarak devredilecek araç için rehin ve haciz şerhlerinin önceden kaldırılması gerekir.
• Sigorta dosyası açıksa eksper raporu ve hasar dosyası, devrin hangi yoldan yapılacağını gösterir.

Belgelerinizden emin değilseniz ön görüşmede birlikte kontrol eder, eksik olanın nasıl tamamlanacağını konuşuruz.

Noterde devir ve güvenli ödeme nasıl işler?

Satış noterde yapılır. Bedelin bir kısmı ya da tamamı nakit, havale veya EFT ile ödeniyorsa ödeme güvenli ödeme sistemi üzerinden yapılmak zorundadır. Para, satış tamamlanana kadar sistemde tutulur ve devirle eş anlı olarak satıcıya aktarılır; bedel aktarılmadan noter devir işlemini yapmaz.

Bu düzen iki tarafı da korur: siz aracı teslim edip parayı beklemezsiniz, alıcı da parayı ödeyip devri beklemez. Elden ödeme, kapora ya da devirden önce para gönderilmesi gibi öneriler bu düzenin dışında kalır; bu tür önerilere temkinle yaklaşın.

Satış tamamlandığında araç tescil belgesini noter düzenler. Trafik poliçeniz yeni sahibine geçmez, devir tarihinde biter; satışı on beş gün içinde sigorta şirketinize haber vermeyi unutmayın.

Noter günü kimliğinizi ve tescil belgesini yanınızda bulundurun. Satış bedeli ve masrafların hangi tarafa ait olduğu, sözleşme imzalanmadan önce bir kez daha birlikte teyit edilir.

Çalışmayan ya da trafikten çekilmiş araç nasıl teslim edilir?

Çalışmayan, tekerleği dönmeyen ya da ağır hasarlı bir aracı kendi gücüyle hareket ettirmeye çalışmayın. Böyle bir aracı çekiciyle teslim alırız; çekici masrafı size yansıtılmaz. Teslimden önce aracın durduğu yeri, çekicinin girebileceği yolu ve teslim saatini birlikte netleştiririz.

Trafikten çekilmiş bir aracın tescil kaydı kapatılmış, plakası iptal edilmiştir; tescil belgesi şerhli olarak sahibine geri verilir. Bu araç yolda kendi gücüyle kullanılamaz, yalnız taşınarak teslim edilir. Devir için şerhli tescil belgesini saklamanız gerekir.

Anahtar kayıpsa ya da araç kilitliyse bunu baştan söyleyin; yükleme planı buna göre yapılır. Araçta size ait kişisel eşya, belge ya da otoyol geçiş etiketi gibi ürünler varsa teslimden önce bunları ayırın.

Teklifleri karşılaştırırken nelere bakmalı?

Birden fazla alıcıdan teklif almak doğaldır. Teklifleri ancak aynı koşulları anlatıyorlarsa karşılaştırabilirsiniz:

• Net tutar: çekici, otopark ya da noter masrafının rakamdan düşülüp düşülmeyeceği açık mı?
• Teklifin türü: rakam fotoğrafa dayalı bir ön değerlendirme mi, yoksa yerinde incelemeden sonra verilen kesin teklif mi?
• Değişme koşulu: incelemede hangi bulgu çıkarsa rakamın değişeceği baştan söyleniyor mu?
• Ödeme yolu: bedel noterde, güvenli ödeme sistemiyle mi ödenecek?
• Takvim: inceleme, teslim ve noter günleri belli mi?

Gerekçesi anlatılmayan yüksek bir rakam, teslim gününde aşağı çekilen bir rakama dönüşebilir. Teklifin hangi bulgulara dayandığını sormak, bu riski baştan görmenizi sağlar.

Bir teklifi kabul etmeden önce düşünmek için zaman isteyebilirsiniz. Baskı altında verilen karar çoğu zaman sonradan pişmanlık yaratır; biz teklifimizi paylaştıktan sonra kararı size bırakırız.

Hasar türüne göre süreçte neler değişir?

Satışın adımları her araçta aynıdır, ama incelemede öne çıkan konular hasarın türüne göre değişir. Kendi durumunuza en yakın başlık için ilgili hizmet sayfasında daha ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz:

• Kaza hasarı: darbenin yönü ve taşıyıcı parçalara ulaşıp ulaşmadığı incelenir; hava yastıkları açıldıysa kabin ve elektronik de değerlendirilir.
• Su baskını: suyun aracın hangi seviyesine çıktığı, elektronik aksam ve korozyon riski belirleyicidir; araç çalıştırılmadan incelenir.
• Yangın: yangının başladığı bölge ve sağlam kalan parçalar önemlidir; çoğu zaman belge durumu da ayrıca konuşulur.
• Motor, şanzıman ya da yürür aksam arızası: arızanın kapsamı ve aracın kendi gücüyle hareket edip edemediği teslim planını belirler.
• Pert ya da çekme belgeli araç: devrin hangi belgeyle yapılacağı, teklifin kendisi kadar önemlidir.

Birden fazla hasarı olan araçlarda bu başlıklar birlikte değerlendirilir; satış süreci yine aynı dört adımla ilerler.

Satıştan önce yapılan pahalı hatalar

Bazı kararlar, satış görüşmesi başlamadan aracın değerini düşürür:

• Hasarı sigortaya geç bildirmek: kasko genel şartlarına göre beş iş günü, zorunlu trafik sigortası genel şartlarına göre on gün içinde bildirim yapılmalıdır.
• Su basmış ya da motoru arızalanmış aracı çalıştırmayı denemek: hasar motorun içine yayılabilir.
• Parçaları sökmek ya da ayrı satmak: eksik parça, aracın bütün olarak değerini düşürür.
• Onarıma başlayıp yarıda bırakmak: sökülmüş araçta hasarın kapsamı zor anlaşılır ve teklif temkinli verilir.
• Aracı uzun süre açıkta bekletmek: yağmur, nem ve güneş, hasarlı aracın kaportasında ve elektroniğinde yeni sorunlar doğurur.

Bu hatalardan biri yapılmış olsa bile araç satılabilir; teklif yalnızca aracın o andaki durumuna göre verilir. Ne yapıldığını baştan anlatmanız, inceleme gününde sürpriz bir farkı önler.

Ağır hasar, tam hasar ve çekme belgesi: sık karıştırılan kavramlar

Ağır hasar, sigorta eksperinin tespitidir. Onarım masrafı aracın değerinin yüzde altmışını aşarsa araç ağır hasarlı sayılır; bu oranın altında kalsa bile belirli parçalardaki hasar nedeniyle eksper aynı tespiti yapabilir. Motor, şanzıman, direksiyon ve süspansiyon bu parçalar arasında değildir. Ağır hasarlı araç trafikten çekilir; onarılıp muayeneden geçer ve zorunlu trafik sigortası yapılırsa yeniden trafiğe çıkabilir.

Tam hasar, halk arasındaki adıyla pert, iki şartın birlikte gerçekleşmesidir: onarım masrafı aracın değerini aşar ve eksper aracı onarılamaz bulur. Tam hasarlı araç hurdaya çıkarılır, yeniden tescil edilemez ve yalnız hurda olarak satılabilir.

Çekme belgesi, trafikten çekilen araç için düzenlenen belgedir; SBM ağır hasarlı aracı, çekme belgesiyle trafikten çekilen ya da hurda belgesiyle hurdaya ayrılan araç olarak tanımlar. Ruhsatta ağır hasara ait ayrı bir not bulunmaz; trafikten çekme işlemi tescile işlenir ve araç yeniden trafiğe çıkınca kaldırılır. Silinmeyen bilgi ise SBM’deki kayıttır.

Bu üç kavramı ayırmak, aracınızın hangi yoldan devredileceğini baştan bilmenizi sağlar. Ağır hasarlı araç onarılmak üzere satılabilir; tam hasarlı araç ise hurda olarak el değiştirir. Hangi grupta olduğunuzu sigorta dosyasındaki eksper raporu gösterir.