Çekme Belgeli Araç Alımı

Çekme belgesi ne anlama gelir?

Çekme belgesi, aracın trafikten çekildiğini gösteren belgedir. Trafikten çekme işleminin başlıca sonuçları şunlardır:

• Aracın plakası geri alınır ve iptal edilir.
• Tescil kaydı, araç yeniden trafiğe çıkarılana kadar kapanır.
• Ruhsatın üzerine “trafikten çekilerek tescil kaydı kapatılmıştır” şerhi işlenir ve belge sahibinde kalır.
• Motorlu taşıtlar vergisi yükümlülüğü, izleyen dönemden itibaren sona erer.
• Araç, kaydı yeniden açılana kadar yolda kullanılamaz.

Bu şerh, aracın hurdaya ayrıldığı anlamına gelmez; kayıt yeniden açılabilir. Buna karşılık ağır hasar bilgisi, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin kayıtlarında kalıcı olarak yer alır.

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi, çekme belgesi ya da hurda belgesi düzenlenmiş araçları ağır hasarlı araç olarak tanımlar. Bu yüzden çekme belgesi, aracın sigorta geçmişinde ağır hasar olarak görünmesinin de bir işaretidir.

Çekme belgesi hasarın yerini ve boyutunu göstermez; bu bilgiler eksper raporunda yer alır. Satış görüşmesinde raporu paylaşmanız, aracın durumunu doğru anlamamızı ve ön değerlendirmeyi gerçekçi tutmamızı sağlar.

Araç hangi durumda trafikten çekilir ve işlemi kim yapar?

Ağır hasar tespitinden sonra aracın trafikten çekilmesi bir zorunluluktur; tescil mevzuatı bu araçları trafikten çekilmesi gereken araçlar arasında sayar. Çekme belgeli araçların çoğu bu yolla ortaya çıkar.

Çekme işlemini, durumuna göre bir noter ya da trafik tescil birimi gerçekleştirir. İşlem için hangi belgelerin istendiğini, işlemi yapacak kurumdan önceden öğrenmeniz zaman kazandırır. Çekme işleminden sonra size verilen belgeleri, tazminat ve satış süreçlerinde kullanılacağı için özenle saklayın.

Rehin ya da haciz şerhi bulunan ağır hasarlı bir araç, hakkında yakalama kararı yoksa bu şerhlerle birlikte de trafikten çekilebilir. Şerh, satış aşamasında ayrıca ele alınır; kalan borcun nasıl kapatılacağını devirden önce netleştirmek gerekir.

Trafikten çekme işlemi, sigorta tazminatı için de gereklidir. Sigortacı, ağır hasarlı araçta tazminatı ödemeden önce aracın trafikten çekildiğini gösteren kaşeli belgeyi ister; zorunlu trafik sigortasında bu belge, araç terk edilmese de aranır.

Çekme belgesinden sonra vergi yükümlülüğü nasıl değişir?

Kayıt kapandıktan sonra gelen ilk vergi döneminin başından itibaren aracın vergi yükümlülüğü sona erer. Araç yeniden trafiğe çıkarılırsa vergi de yeniden doğar. Bu kural, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın motorlu taşıtlar vergisi rehberinde yer alır.

Kapanıştan önceki dönemlere ait vergi ise ödenmelidir. Noterdeki satış için aracın motorlu taşıtlar vergisi borcu, gecikme faizi ve gecikme zammı dahil olmak üzere bulunmamalıdır. Bu yüzden satıştan önce vergi borcunu sorgulamanız, noter günü sürpriz yaşamamanızı sağlar.

Trafikten çekilmiş aracın satışında zorunlu trafik sigortası poliçesi de aranmaz. Aracı onarıp yeniden trafiğe çıkarmaya karar verirseniz ise kaydın açılması için geçerli bir muayene ve zorunlu trafik sigortası gerekir; vergi yükümlülüğü de o tarihten itibaren yeniden başlar.

Vergi borcunu e-Devlet üzerinden ya da vergi dairesinden sorgulayabilirsiniz. Trafik idari para cezası ve geçiş ihlali borçlarını da satıştan önce kontrol etmeniz, devrin noterde takılmasını önler.

Çekme belgeli araç noterde nasıl satılır?

Trafikten çekilmiş bir aracın noter satışı, olağan bir araç satışından birkaç noktada ayrılır. Aşağıdaki tablo bu farkları özetler:

Satış günü kimliğinizi ve şerhli tescil belgesini yanınızda bulundurun; belge kayıpsa zayi beyanıyla da satış yapılabilir. Satış tamamlandığında aracın yeni tescil belgesini noter düzenler ve bedel, mülkiyetle eş anlı olarak hesabınıza geçer.

Satış tarihinde aracın yürürlükte bir trafik poliçesi bulunuyorsa, devri on beş gün içinde sigortacınıza bildirin; poliçe yeni malike geçmez ve kalan günlerin primi gün esasına göre iade edilir.

Devirden sonra araçla ilgili işlemler yeni malik olarak bizim sorumluluğumuzdadır; sizin yapmanız gereken, varsa poliçenizle ilgili bildirimi tamamlamaktır.

Çekme belgeli araç yeniden trafiğe çıkabilir mi?

Evet, çıkabilir. Çekme belgesi kalıcı bir yasak değildir; aracın onarımı tamamlanır, geçerli bir muayeneden geçer ve araç için zorunlu trafik sigortası yaptırılırsa tescil kaydı yeniden açılabilir. Bu yönüyle çekme belgesi, aracın kaydını kalıcı olarak kapatan hurda işleminden ayrılır.

İnternette çekme belgeli aracın bir daha trafiğe çıkamayacağını söyleyen kaynaklara rastlayabilirsiniz; bu bilgi yanlıştır. Yeniden tescil edilemeyen araç, tam hasar kararıyla hurdaya ayrılan araçtır. Ancak yeniden trafiğe çıkan bir araçta da ağır hasar kaydı silinmez; bu kayıt aracın sigorta geçmişinde kalmaya devam eder.

Onarıp yeniden trafiğe çıkarmak, onarım masrafının yanında muayene ve sigorta adımlarını da gerektirir. Bu sürecin size neye mal olacağını hesapladıktan sonra onarım ile satış arasında karar verebilirsiniz; teklifimizi bu karşılaştırmaya bir veri olarak sunarız.

Yeniden trafiğe çıkış sırasında aracın tescil işlemleri noterde yapılır; işlem öncesinde hangi belgelerin istendiğini noterden öğrenmeniz zaman kazandırır.

Çekme belgeli araçta değer kaybı talep edilebilir mi?

Kazadan sonra aracın piyasa değerinde oluşan düşüş için karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından değer kaybı talep edilebilir. Ancak araç hasar nedeniyle trafikten çekildiyse ya da hurdaya ayrıldıysa, bu talep zorunlu trafik sigortasının kapsamına girmez.

Bu kural, Karayolları Trafik Kanunu ve zorunlu trafik sigortası genel şartlarında yer alır. Yani aracınız ağır hasar tespiti sonrasında trafikten çekildiyse, karşı tarafın trafik sigortasından ayrıca değer kaybı tazminatı beklememeniz gerekir. Kasko poliçenizdeki haklarınızı ise sigortacınızla ayrıca konuşun.

Bu bilgi satış kararını da etkiler. Değer kaybı tazminatı beklentisiyle aracı bekletmek yerine, sigortadan alacağınız hasar tazminatını ve teklifimizi birlikte değerlendirmeniz daha gerçekçi bir hesap sunar.

Değer kaybı konusu kusur oranına, kazanın tarihine ve poliçe şartlarına göre ayrıntılı bir değerlendirme gerektirebilir. Tereddüt ettiğiniz durumlarda bir sigorta hukuku uzmanından görüş almanızı öneririz.

Çekme belgeli aracın değerini neler belirler?

Çekme belgesi, aracın sigorta geçmişinde ağır hasar olarak yer aldığını gösterir; bu da onarılsa bile aracın alıcı kitlesini daraltır. Bu yüzden teklif, aracın onarılmış hâldeki değerinden çok mevcut durumuna ve parçalarının değerine göre şekillenir. Değerlendirmede şu bilgilere bakarız:

• Hasarın yeri ve ağır hasar listesindeki parçalara ulaşıp ulaşmadığı.
• Motorun, şanzımanın ve yürür aksamın durumu.
• Aracın modeli, yaşı, kilometresi ve donanımı.
• Aracın ne kadar süredir beklediği ve nerede durduğu.
• Rehin ya da haciz şerhi olup olmadığı.

Uzun süre açıkta bekleyen bir araçta nem, pas ve lastik deformasyonu değeri düşürür. Kapalı bir alanda korunmuş, hasarı sınırlı bir araç ise çok daha iyi değerlendirilir. Teklifimizi bu farkları aracın üzerinde görerek hazırlar, gerekçesini size açıkça anlatırız. Aracın fotoğraflarını gün ışığında, dört yönden ve iç mekânı da gösterecek şekilde göndermeniz ön değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Aracın trafikten çekilmeden önceki bakım geçmişi de önemlidir. Servis kayıtları, aracın kazadan önce iyi korunup korunmadığını gösterir ve hasar dışındaki parçaların değerini anlamamıza yardım eder.

Çekme belgeli araç nasıl teslim edilir?

Trafikten çekilen aracın plakası iptal edildiği için araç yolda kullanılamaz; teslim çekiciyle yapılır. Aracın bulunduğu yere, çalışıp çalışmadığına ve tekerleklerinin dönüp dönmediğine göre uygun ekipmanla geliriz.

Araç bir otoparkta, serviste ya da sigorta şirketinin anlaştığı bir çekme alanında bekliyorsa, aracın çıkışı için ödenmesi gereken bir ücret ya da alınması gereken bir izin olup olmadığını önceden öğrenin. Bu bilgileri paylaşmanız, teslim gününü doğru planlamamızı sağlar.

Teslim günü için şunları hazır edin:

• Aracın anahtarları ve varsa yedek anahtarı.
• Şerhli tescil belgesi ya da kayıp beyanının kaydı.
• Kimliğiniz.
• Aracın bulunduğu yerin tam adresi ve konum bilgisi.

Noter işlemi ile çekici teslimini aynı güne denk getirmek çoğu zaman mümkündür; bunu sizin programınıza göre ayarlarız.

Araç uzun süredir bekliyorsa aküsü boşalmış, lastikleri inmiş ya da direksiyonu kilitlenmiş olabilir. Bu durumlar teslimi engellemez; çekici ekibi aracı bu hâliyle de güvenle yükler.

Çekme belgesi kaybolursa ya da ruhsat yanınızda değilse ne olur?

Tescil belgesinin kaybolması satışı engellemez. Belgeniz kaybolduysa önce kayıp beyanında bulunun; beyanın kolluk tarafından elektronik kayda işlenmesinden sonra satış, elektronik tescil kayıtları üzerinden yapılabilir. Bu adımı noter gününden önce tamamlamanız işlemi hızlandırır.

Noter, aracın trafikten çekilmiş olduğunu elektronik tescil kayıtlarından görür; bu yüzden şerhli belgenin kaybolması aracın kayıt durumunu değiştirmez. Satış için ayrıca bir belge suretine ihtiyaç duyulup duyulmadığını işlem öncesinde notere sormanız yeterlidir.

Satış günü noterde bulunamayacaksanız, işlemi sizin adınıza yapacak birine noterden vekâletname vermeniz gerekebilir. Vekâletnamenin araç satışını kapsayacak şekilde düzenlenmesi önemlidir; bu konudaki ayrıntıyı noterden öğrenin.

Aracın üzerinde rehin varsa kredi veren bankadan kalan borcu gösteren bir yazı almanız, satış sürecini netleştirir. Borcun hangi aşamada kapanacağını ve şerhin ne zaman kalkacağını devirden önce birlikte planlarız.

Çekme belgeli aracı onarıp kullanmak mı, satmak mı?

Bu karar üç kalemin karşılaştırılmasına dayanır: onarım masrafı, muayene ve sigorta gibi yeniden trafiğe çıkış adımları ve aracın onarılmış hâldeki değeri. Ağır hasar kaydı kalıcı olduğu için onarılmış aracın değeri, aynı modelin hasarsız bir örneğine göre çoğu zaman belirgin biçimde düşük kalır.

Hasarı sınırlı, parçası kolay bulunan ve değeri yüksek bir araçta onarım mantıklı olabilir. Hasarın şasi kollarına ya da elektronik sistemlere yayıldığı, uzun süre beklemiş araçlarda ise onarım masrafı ve riski hızla artar; bu tür araçlarda satış çoğu zaman daha az riskli bir yoldur.

Servisin yazılı fiyatını ve teklifimizi yan yana koyduğunuzda tablo netleşir. Onarım sizin için daha kazançlıysa bunu açıkça söyleriz. Aksi hâlde aracı olduğu gibi satmak, bekleme ve belirsizlik maliyetini ortadan kaldırır.

Kararı verirken aracın beklediği süreyi de hesaba katın. Trafikten çekilmiş bir araç ne kadar uzun beklerse parçalarının durumu o kadar kötüleşir ve onarım seçeneğinin maliyeti artar.

Çekme belgesi ile hurda belgesi arasındaki fark

Çekme belgesi ile hurda belgesi sıkça karıştırılır, ancak sonuçları çok farklıdır. Çekme belgesi aracın kaydını geçici olarak kapatır; araç onarılıp muayene ve sigorta işlemleri tamamlanırsa yeniden trafiğe çıkabilir. Hurdaya ayrılan aracın ise kaydı kalıcı olarak kapanır ve araç bir daha tescil edilemez.

Hurdaya ayırma, tam hasar kararı verilen araçlarda uygulanır ve araç yalnız hurda olarak el değiştirebilir. Hurda işleminden önce rehin ve haciz şerhlerinin kaldırılması gerekir; trafikten çekme ise yakalama kararı yoksa şerhli araçta da yapılabilir. Hurdaya ayırmada düzenlenen belgenin resmî adı Araç Kayıttan Düşme ve Bertaraf Formu’dur; bu form M1, N1 ve bazı üç tekerlekli araçlar için zorunludur.

Vergi açısından iki işlemin sonucu benzerdir; trafikten çekme ve hurdaya ayırma, motorlu taşıtlar vergisi yükümlülüğünü sona erdirir. Tazminat açısından ise farklı belgeler istenir: ağır hasarda aracın trafikten çekildiğine dair kaşeli belge, tam hasarda ise hurda tescil belgesi.

Aracınızın hangi işlemden geçtiğini tescil belgesindeki şerh ve sigorta dosyasındaki karar gösterir. Bu bilgiyi bizimle paylaşırsanız satışın hangi yolla yapılacağını ilk görüşmede netleştiririz.