Çekme belgeli araç nedir, nasıl satılır?

Sigorta eksperi aracınızda ağır hasar tespit ettiyse, kısa süre içinde “çekme belgesi” ifadesiyle tanışırsınız. Bu belge aracın hurdaya ayrıldığını değil, tescil kaydının trafikten çekilerek kapatıldığını gösterir. Kayıt kapalı olduğu için araç yolda kullanılamaz, ama satılabilir, onarılabilir ve şartları sağlanırsa yeniden trafiğe çıkabilir. Doğru yolu seçmek için belgenin neyi kayda geçirdiğini, sigorta tazminatıyla nasıl bağlantılı olduğunu ve satışta hangi şartları değiştirdiğini bilmeniz gerekir.

Konunun tescil tarafını Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik düzenler. Hasarın ölçütü Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun 2025/12 sayılı genelgesinde, tazminatın şartları ise sigorta genel şartlarında yer alır. Vergi tarafını Gelir İdaresi Başkanlığı’nın motorlu taşıtlar vergisi rehberi açıklar. Bu metinlere göre trafikten çekilmiş bir aracın satışı, olağan bir araç satışından birkaç önemli noktada ayrılır ve bu farklar hem masrafı hem de süreyi doğrudan etkiler.

Çekme belgeli araç tam olarak hangi araçtır?

Çekme belgeli araç, tescil kaydı trafikten çekilerek kapatılmış ve plakası iptal edilmiş araçtır. Bu durum çoğunlukla eksperin ağır hasar tespitinden sonra ortaya çıkar, çünkü ağır hasar tespit edilen aracı trafikten çekmek isteğe bağlı değil, zorunludur. Araç bu süreçte sahibinin mülkiyetinde kalır ve sahibi onu satabilir, onarabilir ya da bir süre bekletebilir. Değişen şey, aracın kaydı yeniden açılana kadar trafikte kullanılamaması ve plakasız kalmasıdır.

Adındaki “çekme” kelimesi sık sık yanlış anlaşılır ve gereksiz endişelere yol açar. Çekme belgesi, aracın bir çekiciyle taşındığını değil, tescil kaydının trafikten çekildiğini anlatır. Aracınız kazadan sonra çekiciyle servise ya da bir otoparka götürülmüş olabilir; bu, onun çekme belgeli olduğu anlamına gelmez. Belgenin varlığını anlamanın yolu, tescil belgesindeki şerhe ve sigorta dosyasındaki eksper raporuna birlikte bakmaktır.

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi, çekme belgesiyle trafikten çekilen araçları ağır hasarlı araç olarak tanımlar. Aynı tanım, hurda belgesiyle perte ayrılan araçları da kapsar; bu yüzden iki farklı durum sorgu sonuçlarında aynı başlık altında görünebilir. Ağır hasar bilgisi merkezde ayrı bir listede tutulur ve kalıcıdır. Araç ileride onarılıp yola dönse bile bu bilgi sigorta geçmişinden silinmez.

Bu kalıcılık satışta önemli bir gerçeği ortaya koyar: çekme belgeli bir aracın geçmişi alıcıdan saklanamaz. Plakayı ya da şasi numarasını bilen herkes, SBM’nin ücretli sorgu kanallarıyla bu geçmişi görebilir. Bu yüzden satış görüşmesine aracın kaydını açıkça söyleyerek başlamak, pazarlığı daha sağlıklı ve kısa kılar. Alıcının soracağı soruların çoğunun cevabı da eksper raporunda yazılıdır; raporu baştan hazır tutun.

Şerhli ruhsat neyi gösterir, neyi göstermez?

Trafikten çekme işleminde aracın tescil kaydı, araç yeniden trafiğe çıkarılana kadar kapatılır. Tescil belgesine “trafikten çekilerek tescil kaydı kapatılmıştır” şerhi işlenir ve plaka iptal edilir. Şerhli belge sigortada ya da tescil biriminde alıkonmaz; işlem bittiğinde sahibine iade edilir. Günlük dilde çekme belgesi denince çoğu zaman bu şerhli ruhsat ve işlemin kaydı birlikte kastedilir; satış görüşmelerinde de bu anlamda kullanılır.

Şerhin söylediği tek şey, aracın kaydının kapalı olduğudur. Hasarın aracın hangi bölümünde olduğunu, ne kadar ağır olduğunu ya da onarımda hangi parçaların değişmesi gerektiğini göstermez. Bu bilgilerin yeri sigorta dosyasındaki eksper raporu ve varsa servisin hazırladığı onarım teklifidir. Teklif isterken şerhli ruhsatın yanında bu belgeleri de paylaşmanız, rakamın gerçeğe yakın olmasını sağlar.

Ruhsatta “ağır hasar” yazmasını bekleyenler de yanılır. Tescil mevzuatı “ağır hasar” diye bir ifade kullanmaz; ruhsata bu adla bir şerh de işlenmez. Tescildeki şerh kaydın kapalı olduğunu anlatır, ağır hasar bilgisinin kalıcı adresi ise Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’dir. İki kaydı birbirinden ayırmak, alıcıyla yapılacak konuşmada ve noterdeki işlemde işinizi kolaylaştırır.

Şerhin bir başka özelliği geçici olmasıdır. Araç onarılıp geçerli bir muayeneden geçtiğinde ve zorunlu trafik sigortası yaptırıldığında kayıt yeniden açılır; şerhin dayandığı kapanış da sona erer. Hurda işleminde ise kayıt bütünüyle sona erer ve aracın bir daha tescil edilmesi mümkün olmaz. Çekme belgesini hurda belgesiyle karıştırmamanın önemi buradan, yani iki işlemin geri dönüş imkânındaki farktan gelir.

Trafikten çekme hangi kararın sonucudur?

Aracın trafikten çekilmesi, eksperin ağır hasar tespitine dayanır. Genelgedeki ölçüye göre onarım için gereken tutar araç değerinin yüzde altmışını geçtiğinde ağır hasar kararı verilir. Oran tutmasa bile ek listedeki bir parçanın hasarı, eksperin ağır hasar kararı vermesine yol açabilir; bu karar kendiliğinden doğmaz, eksperin takdirine bağlıdır. Listede taşıyıcı parçalar olarak şasi kolları, tabanla birlikte marşpiyel ve tavan sacı, güvenlik tarafında ise hava yastıkları ile emniyet sistemleri yer alır.

Listeye motor, şanzıman, direksiyon ya da süspansiyon girmez. Yani yalnız motoru ya da şanzımanı hasar gören bir araç, liste yoluyla ağır hasarlı sayılmaz; ancak onarım masrafı yüzde altmış oranını aşarsa oran ölçütü yine işler. Aracınızın neden trafikten çekildiğini anlamak için eksper raporundaki gerekçeye bakın. Gerekçe, satışta alıcının ilk soracağı ve teklifi en çok etkileyen konulardan biridir.

Tespitten sonra aracı trafikten çektirmek bir seçenek değil, yükümlülüktür. Bu işi ilgisine göre noterler ve emniyetin trafik tescil kuruluşları yürütür; nereye başvuracağınızı ve yanınızda ne götüreceğinizi önceden sorun. İşlemin sonunda elinize geçen şerhli ruhsatı ve işlem kaydını kaybetmeyin, birer kopyasını da ayrıca saklayın. Bu belgeler hem tazminat dosyasında hem de satış hazırlığında işinize yarar.

Rehinli ya da hacizli bir araçta da trafikten çekme yapılabilir; yeter ki araç hakkında bir yakalama kararı bulunmasın. Bu kural, kredisi süren ya da borç nedeniyle haczedilmiş araçların sahiplerine ilk aşamada kolaylık sağlar. Ancak şerhin satışı nasıl etkileyeceğini devirden önce bankanızdan, noterden ya da bir hukukçudan öğrenmeniz gerekir. Rehinde kalan borcu, hacizde ise alacaklıyı ve icra dosyasını bilmek bu görüşmeyi kısaltır.

Çekme işlemi sigorta tazminatıyla nasıl bağlantılıdır?

Ağır hasar tespit edilen araçta sigorta tazminatı, “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi sigortacıya sunulmadan ödenmez. Kasko genel şartlarında bu usul, araç sahibine bırakılsa da aynen uygulanır. Bu yüzden çekme işlemi, tazminat dosyanızın kapanmasının ön şartıdır ve ertelendikçe ödeme de ertelenir. Belgeyi aldığınız gün sigortacınıza iletmeniz ve teslim ettiğinizi gösteren bir yazı almanız, ödeme takviminin gereksiz yere uzamasını önler.

Zorunlu trafik sigortası tarafında da aynı yaklaşım geçerlidir. 12/6/2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle bu sigortanın genel şartlarındaki ilgili hüküm yeniden düzenlendi. 1/7/2026’dan bu yana bu sigortada da, eksper raporu ağır hasarı tespit etmişse ve araç terk edilmemiş olsa bile, kaşeli tescil belgesi görülmeden ödeme yapılmıyor. Karşı tarafın trafik sigortasından ödeme bekliyorsanız da çekme işlemi takviminizin parçasıdır.

Sigorta tazminatı ile satış bedeli birbirinden bağımsız iki ödemedir. Tazminat sigortacınızdan, satış bedeli ise aracı satın alan kişiden gelir ve ikisinin zamanlaması farklı olabilir. İkisini birbirine karıştırmamak için hangi belgenin hangi ödemeyi beklettiğini bir kâğıda not edin. Satışı tazminattan önce mi sonra mı yapacağınızı sigortacınıza yazılı olarak sorarak planlamak en temiz yoldur.

Kazada kusuru olmayan araç sahipleri çoğu zaman değer kaybı tazminatını da düşünür. Ancak araç hasar yüzünden trafikten çekildiyse ya da hurdaya ayrıldıysa, değer kaybı için zorunlu trafik sigortasına başvurmak sonuç vermez; bu talepler teminatın kapsamı dışında bırakılmıştır. Kural, Karayolları Trafik Kanunu’nda ve trafik sigortası genel şartlarında yer alır. Kasko poliçenizde bu konuda bir hak olup olmadığını ise sigortacınızdan yazılı olarak öğrenin.

Olduğu gibi satmak mı, onarıp trafiğe çıkardıktan sonra satmak mı?

Trafikten çekilmiş bir aracın sahibinin önünde iki satış yolu vardır. İlki aracı çekilmiş hâliyle, hiçbir onarım yapmadan satmaktır. İkincisi aracı onartıp muayenesini ve trafik sigortasını tamamladıktan, yani kaydı yeniden açtırdıktan sonra satmaktır. İki yolun şartları, masrafları ve süreleri birbirinden belirgin biçimde ayrılır ve tabloda yan yana görülebilir.

Onarmadan satış, özellikle hasarı taşıyıcı parçalara yayılmış araçlarda masraf ve belirsizliği ortadan kaldırır. Alıcı aracı bulunduğu hâliyle değerlendirir ve onarımın riskini kendisi üstlenir. Noterde muayene ve sigorta aranmadığı için hazırlık çoğunlukla borçların kapatılmasından ve belgelerin toplanmasından ibarettir. Bu yol, aracı uzun süre bekletmek istemeyen ve onarım sürecini yönetmeye vakti olmayan sahipler için genellikle daha sade bir seçenektir.

Onarıp sattığınızda ise aracı hasarsız bir araç gibi değil, ağır hasar geçmişi olan bir araç olarak satarsınız. Kayıt kalıcı olduğu için iyi yapılmış bir onarım değeri bir ölçüde toparlar, ama geçmişi silmez. Onarım, muayene, sigorta ve yeniden başlayacak vergi toplamı satış fiyatındaki artıştan büyükse bu yol size kaybettirir. Kararı servisten alacağınız yazılı onarım teklifini ve olduğu gibi satış için gelen teklifleri karşılaştırarak verin.

Satış gününe kadar hangi kontrolleri yapmalısınız?

İlk kontrol borçlardır: vergi borcu, gecikme faizi ve zammı, vergi cezası ya da ödenmemiş bir trafik cezası devrin önünde engel olarak durur. Geçiş ücreti borcu ve bu borca bağlı idari para cezası da aynı etkiye sahiptir. Kayıt kapanmadan önceki dönemlere ait vergi de bu kapsama girer; çekme işlemi geçmiş borcu silmez. Borçları e-Devlet üzerinden ya da ilgili kurumdan sorgulayıp noter gününden önce kapatın.

İkinci kontrol şerhlerdir. Ağır hasarlı araç rehinli ya da hacizli hâliyle de trafikten çekilebildiği için trafikten çekilmiş araçlarda şerh bulunabilir. Rehin varsa bankanızdan kalan borcu gösteren yazılı bir döküm isteyin ve devrin nasıl yapılacağını noterden öğrenin. Haciz varsa şerhin nasıl kaldırılacağını alacaklı dosyası üzerinden bir hukukçuya danışın ve teslim gününü buna göre belirleyin.

Üçüncü kontrol belgelerdir. Şerhli tescil belgesi, kimliğiniz, aracın anahtarları ve varsa eksper raporu satış hazırlığının temelidir. Tescil belgesi kaybolduysa satış yine mümkündür; kolluk kayıp beyanınızı elektronik sisteme işledikten sonra noter, devri elektronik tescil bilgileri üzerinden yapabilir. Satış günü noterde bulunamayacaksanız, işlemi sizin adınıza kimin ve hangi vekâletnameyle yapabileceğini önceden noterden öğrenin.

Son kontrol poliçedir. Satış tarihinde hâlâ süren bir trafik poliçeniz varsa poliçe yeni sahibe aktarılmaz; devirle birlikte biter ve kalan süre için gün hesabıyla prim iadesi yapılır. Devrin sigortacıya on beş gün içinde bildirilmesi, aracı devreden kişinin yükümlülüğüdür. Poliçenin trafikten çekme işleminden sonraki durumunu ve iade hesabının nasıl yapılacağını ise sigortacınızdan ayrıca öğrenin.

Çekme belgesiyle ilgili hangi bilgiler yanlıştır?

En yaygın yanlış, çekme belgeli aracın hurda sayıldığı düşüncesidir. Hurdaya çıkarma, kaydı geri dönüşsüz biçimde bitirir ve aracın bir daha tescil edilmesine imkân bırakmaz; trafikten çekilmiş araçta ise kayıt, şartlar sağlandığında yeniden açılabilir. Bu yüzden böyle bir aracın yalnız hurda olarak satılabileceğini düşünmek de doğru değildir. Araç onarılmadan, bir taşıt olarak noterde devredilebilir ve alıcısı onu onarıp yola döndürebilir.

İkinci yanlış, trafikten çekilen araçta vergi işlemeye devam ettiği inancıdır. Oysa motorlu taşıtlar vergisi yükümlülüğü kaydın kapanmasını izleyen dönemden itibaren sona erer ve araç yola dönene kadar yeniden doğmaz. Üçüncü yanlış, ruhsatın işlem sırasında alıkonduğu ve bir daha geri verilmediği düşüncesidir. Tescil belgesi şerh işlenerek sahibine geri verilir; geri alınıp iptal edilen yalnız plakadır.

Dördüncü yanlış, onarım bitince kaydın kendiliğinden açılacağını sanmaktır. Kaydın açılması onarımla bitmez; muayenenin geçerli hâle gelmesi ve zorunlu trafik sigortasının yaptırılması da şarttır, bu adımlar tamamlanmadan araç yola çıkamaz. Beşinci yanlış, çekme işleminden sonra tazminatın kendiliğinden ödeneceği beklentisidir. Ödeme için kaşeli tescil belgesini sigortacıya sizin sunmanız ve teslimi belgelendirmeniz gerekir.

Altıncı yanlış, satış için aracı muayeneye götürmek ve alıcı adına sigorta yaptırmak gerektiğidir. Trafikten çekilmiş bir aracın devrinde bu iki şart noterde aranmaz, bu yüzden boşuna masraf yapmanıza gerek yoktur. Son yanlış da karşı tarafın trafik sigortasından değer kaybı beklemektir. Hasar nedeniyle trafikten çekilen araçta bu talep trafik sigortasının teminatına girmez; beklentinizi ve bekleme sürenizi buna göre kurun.

PertCar çekme belgeli aracınızı nasıl satın alır?

PertCar olarak trafikten çekilmiş araçları onarılmamış hâliyle, bulunduğu yerden satın alıyoruz. Şerhli ruhsatı, eksper raporunu ve aracın fotoğraflarını gönderdiğinizde ilk rakamı ön değerlendirme olarak paylaşırız. Araç görülmeden söylenen bu rakam kesin değildir; kesin teklif, aracı bulunduğu yerde incelediğimizde ortaya çıkar. Hasarın ağır hasar listesindeki parçalara ulaşıp ulaşmadığı, mekanik aksamın durumu ve aracın bekleme süresi bu incelemede netleşir.

Anlaşırsak borç ve şerh kontrollerini sizinle birlikte yapar, noter gününü belgelerin hazır olacağı tarihe göre belirleriz. Trafikten çekilmiş araçta muayene ve sigorta aranmadığı için aracı satıştan önce onarmanız ya da sigortalatmanız gerekmez. Bedel, güvenli ödeme sistemi üzerinden mülkiyetin devriyle aynı anda hesabınıza geçer. Satış tamamlandığında yeni tescil belgesini de noter hazırlar; trafikten çekilmiş araçta belgenin hangi şerhle düzenleneceğini işlem günü noterden teyit edebilirsiniz.

Kaydı kapalı araç trafiğe çıkamadığından aracı çekiciyle, durduğu adresten teslim alırız. Aracın çalışır durumda olup olmadığını ve yükleme alanına çekicinin yanaşıp yanaşamayacağını önceden konuşuruz. Araç bir otoparkta ya da serviste bekliyorsa, çıkış için gereken izin ve ödemeleri teslimden önce netleştiririz. Çoğu durumda noter işlemini ve teslimi aynı güne planlayabiliriz; bu, aracın bir gün daha otoparkta beklemesini önler.

Onarıp yeniden trafiğe çıkarmak sizin için daha kazançlı görünüyorsa bunu konuşmaktan çekinmeyiz; servisin yazılı teklifini teklifimizle yan yana koymanız yeterlidir. Unutmayın: PertCar’ın işi araç satın almaktır; satış ilanı vermeyiz, araç da satmayız. Fotoğraflarla başlayan görüşmede paylaştığınız bilgiler sizi bir karara zorlamaz; teklifimizi başka tekliflerle karşılaştırmakta serbestsiniz. Kesin kararınızı, yerinde inceleme sonrasında teklifimizi gördükten sonra verirsiniz.