Pert aracı satarken hangi belgeler istenir?

Sigorta şirketi aracınız için pert kararı verdiyse, satış görüşmesinin ilk konularından biri belgeler olur. Hangi belgenin isteneceği ise tek bir listeye sığmaz; halk arasında aynı kelimeyle anılan iki farklı sigorta kararı, iki farklı belge yolu açar. Tam hasarda süreç hurda işlemi üzerinden, ağır hasarda ise trafikten çekme ve noter devri üzerinden ilerler. Belgelerinizi bu ayrıma göre hazırlamak, hem tazminatın hem de satış bedelinin gecikmeden elinize geçmesini sağlar.

Belgelerin dayanağı tescil yönetmeliği, sigorta genel şartları ve Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun 2025/12 sayılı genelgesidir. Hurdaya ayırmadaki resmî form ise Ömrünü Tamamlamış Araçların Kontrolü Hakkında Yönetmelik’e dayanır. Bu metinlerde adı geçmeyen belgeler için en sağlam yol, işlemi yapacak noterden ya da sigortacınızdan yazılı bilgi istemektir. Kulaktan dolma listelerle hareket etmek, noter gününde eksik belge yüzünden işlemin ertelenmesine yol açabilir.

Belge listesi neden kaydın türüne göre değişir?

Satış görüşmelerinde pert kelimesi iki farklı karar için kullanılır: tam hasar ve ağır hasar. Tam hasar kararında araç hurdaya çıkarılır, ağır hasar kararında ise trafikten çekilir. İki işlemin sonuçları ve ürettikleri belgeler birbirinden farklıdır. Bu yüzden belge hazırlığının ilk adımı, aracınızın hangi karardan geçtiğini kesinleştirmektir.

Kararın türünü sigorta dosyasındaki eksper raporu gösterir. Tam hasar için masrafın aracın değerini aşması ve aracın onarım kabul etmez bulunması birlikte aranır. Ağır hasar kararı ise iki yoldan çıkar: masrafın aracın değerine oranının yüzde altmışı aşması ya da eksperin, ek listede sayılan bir parçadaki hasar nedeniyle bu kararı vermesi. Raporu okurken emin olamadığınız bir ifade varsa, kararın türünü sigortacınızdan yazılı olarak teyit edin.

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin kayıtlarında trafikten çekilen araçlar ile hurdaya ayrılanlar aynı “ağır hasarlı araç” başlığında toplanır. Bu yüzden bir sorgu sonucu, belge hazırlığı için tek başına yeterli bilgi vermez. Gereken belgeler sorgu başlığına göre değil, hangi işlemin yapıldığına göre değişir. İşlemin türünü ise elinizdeki belgenin kendisi söyler.

Sigortanın tazminat için beklediği belge de kayda göre ayrılır: tam hasarda hurda tescil belgesi, ağır hasar kararında “trafikten çekilmiştir” kaşesi taşıyan tescil belgesi aranır. Araç sahibine bırakılsa da bu usul değişmez. Satışta alıcı da önce bu belgeye bakmak ister, çünkü aracın hangi yoldan devredileceğini o belirler. Belgeniz henüz çıkmadıysa, hangi aşamada olduğunu sigortacınızdan ve işlemi yapacak yerden öğrenin.

Hangi belgeler her pert araç satışında hazır olmalı?

İlk grup, kayıt türünden bağımsız olarak her satışta işinize yarayacak belgelerdir. Kimliğiniz, aracın tescil belgesi ve aracın bütün anahtarları bu grubun başında gelir. Sigorta dosyanızdaki eksper raporunun bir kopyası ve sigortacının size gönderdiği yazılı bildirimler de aynı dosyada durmalıdır. Bu belgeler, hem ön değerlendirmenin doğru yapılmasını hem de noter gününün aksamadan geçmesini sağlar.

Tescil belgesi kaybolduysa satış yine yapılabilir. Bu durumda önce kayıp için beyanda bulunursunuz; beyan kolluk tarafından elektronik ortama kaydedildikten sonra devir, sistemdeki tescil kayıtları esas alınarak tamamlanabilir. “Ruhsatsız devir olmaz” düşüncesi bu yüzden doğru değildir. Yine de beyanın kayda geçtiğinden emin olmadan noter günü belirlemeyin.

Eksper raporu ile ekspertiz raporu sık karıştırılan iki belgedir. Eksper raporu sigorta dosyasının belgesidir ve hasar kararının dayanağını gösterir. Ekspertiz raporu ise satış öncesinde aracın durumunu belgeleyen tespittir; bu raporu TSE’den hizmet yeterlilik belgesi almış işletmeler hazırlar. Alıcı böyle bir rapor isterse, iki belgeyi birbirinin yerine kullanmamaya dikkat edin.

Bu temel dosyaya, varsa servis kayıtlarını ve aracın kazadan önceki bakım faturalarını da ekleyebilirsiniz. Bu belgeler resmî işlemden çok değerlendirmeye yarar; aracın hasar dışındaki parçalarının nasıl korunduğunu gösterir. Kazadan sonra çekilmiş fotoğraflar ve aracın beklediği yerin bilgisi de dosyayı tamamlar. Hepsini tek bir klasörde ve dijital kopyalarıyla birlikte saklamak, görüşmeleri hızlandırır.

Tam hasarlı araçta hangi belgeler gerekir?

Tam hasar kararında belge zincirinin merkezinde hurda tescil belgesi durur. Sigorta tazminatı bu belge ibraz edilmeden ödenmez; araç size bırakılmış olsa da usul aynıdır. Aracı sigortacıya bıraktığınızda da tablo değişmez: terk edilen araçta da bu belge olmadan ödeme yapılmaz ve sigorta şirketi aracı, ömrünü tamamlamış araçlarla çalışma lisansı olan bir alana çektirir. Bu yüzden belge planı, satış planından önce gelir.

Hurda kaydını yapacak yer işlemin türüne göre değişir; bu işi noterler de emniyetin trafik tescil kuruluşları da yürütebilir. Hangi yere başvuracağınızı ve yanınızda hangi belgelerin bulunması gerektiğini işlemden önce sorun. Hurdaya ayırmada düzenlenen resmî belgenin adı Araç Kayıttan Düşme ve Bertaraf Formu’dur ve M1 ile N1 sınıfı araçlarda zorunludur. Form, motosiklet ve motorlu bisiklet dışında kalan üç tekerlekli araçlarda da aranır; yani her araç için istenen genel bir belge değildir.

Şerhli bir araçta hurda işlemi yapılamaz; rehin ya da haciz kaydının önce kaldırılması gerekir. Taşıt kredisi nedeniyle rehin varsa bankadan kalan borcu ve borç kapandıktan sonra rehnin kaldırıldığını gösteren yazıyı isteyin. Haciz varsa alacaklının kim olduğunu ve şerhin hangi yolla kalkacağını bir hukukçuyla netleştirin. Şerh kalkmadan hurda tescil belgesi çıkmayacağı için tazminatınız da bu süre boyunca bekler.

Hurda kaydından sonra aracın tescili bir daha açılmaz ve araç ancak hurda niteliğiyle el değiştirebilir. Satışın hurda işlemiyle nasıl sıralanacağını sigortacınızla ve alıcıyla önceden konuşun; hangi adımın kimde olduğunu yazıya dökün. Hurda tescil belgesinin bir kopyasını tazminat ödendikten sonra da saklayın. Bu belge, aracın kaydının hangi tarihte kapandığını gösteren temel kanıttır.

Ağır hasarlı araçta hangi belgeler gerekir?

Ağır hasar kararında belge zincirinin merkezinde trafikten çekme işlemi ve bu işlemin kaşeli tescil belgesi vardır. Sigortacı, “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi görülmeden tazminatı ödemez; kaskoda araç sahibine bırakılsa da bu kural değişmez. Karşı tarafın trafik sigortasından ödeme bekliyorsanız da aynı belge istenir; 1/7/2026’dan beri bu sigortada aracın terk edilip edilmediğine bakılmıyor. Belgenin aslını ve birkaç kopyasını sigorta dosyası ile satış için ayrı ayrı hazırlayın.

Trafikten çekilen aracın tescil belgesine şerh düşülür ve belge size geri verilir; plaka ise iptal edilir. Satış sırasında bu şerhli belge, aracın hangi durumda olduğunu gösteren temel belgedir. Trafikten çekilmiş araçların devrinde muayene belgesi ya da alıcı adına düzenlenmiş poliçe istenmez; bu iki belgeyi hazırlamakla uğraşmayın. Buna karşılık devre engel bir borç, örneğin vergi, ceza ya da geçiş ücreti borcu kalmışsa noter işlemi yapmaz.

Devir işlemleri noterlerde yürür ve noterde yapılan tescillerin kaydı Türkiye Noterler Birliği’nin ARTES adlı sisteminde tutulur. Devrin tamamlandığı gün yeni tescil belgesini noter hazırlar; kaydı kapalı bir araçta belgenin hangi notla düzenleneceğini randevu sırasında sorabilirsiniz. Ödeme tarafında belge yerine sistem devreye girer: nakit ya da banka transferiyle yapılan ödemeler, devirle eş anlı işleyen güvenli ödeme sistemi üzerinden gerçekleşir. Noter randevusundan önce kimliğinizin, şerhli ruhsatın ya da zayi kaydının ve borç sorgusunun hazır olduğundan emin olun.

Ağır hasarlı aracı onarıp yeniden trafiğe çıkardıktan sonra satıyorsanız belge listesi değişir. Yola dönmüş bir araçta devir, olağan satış kurallarına tabidir: muayenenin geçerli olması ve alıcının adına bir trafik poliçesi yapılmış olması gerekir. Yeniden trafiğe çıkışa ait belgeleri ve onarım faturalarını da dosyaya ekleyin; alıcı ağır hasar geçmişini sorduğunda bunlar güçlü bir cevap olur. Ağır hasar bilgisi sigorta kayıtlarında kalıcı olduğu için belgeleri saklamak yerine göstermek pazarlığı kolaylaştırır.

Hangi belge hangi kayıtta işe yarar?

Belgelerin hangi kayıtta ne işe yaradığını tek bakışta görmek için tablodan yararlanabilirsiniz. Tablo, resmî işlemlerin dayandığı belgeler ile değerlendirme için hazırlamanız yararlı olanları birlikte gösterir. “Bu yolda kullanılmaz” ifadesi, belgenin o kayıtla ilgili olmadığını anlatır. Belirsiz kalan her satır için işlemi yapacak noterden ya da sigortacınızdan yazılı bilgi isteyin.

Tablodaki iki satır kaydın türünü kesin olarak ayırır: hurda tescil belgesi tam hasarın, kaşeli tescil belgesi ise ağır hasarın göstergesidir. Elinizde bunlardan hangisi varsa satış o yoldan ilerler. İkisi de yoksa işlemin henüz yapılmadığını düşünüp sigortacınızla süreci netleştirin. Belgesi çıkmamış bir araç için de ön değerlendirme alabilirsiniz, ancak teslim gününü belge çıktıktan sonraya planlamak daha güvenlidir.

Borç satırı ise iki kayıtta farklı sorular doğurur. Noterde devir yapılacaksa vergi, trafik cezası ve geçiş ücreti borcunun kapanmış olması gerekir. Hurda işleminde borçların nasıl ele alınacağını ise işlemi yapacak yerden öğrenin. Her iki durumda da sorgu çıktısını işlem gününden kısa süre önce almak, güncel bir tablo görmenizi sağlar.

Kimlik ve anahtar satırları basit görünse de son ana bırakıldığında teslim gününü aksatabilir. Yedek anahtar başka bir yerdeyse ya da kimliğinizin süresi dolmuşsa bunu noter gününden önce çözün. Belgelerin asıllarını tek bir dosyada, kopyalarını ise ayrı bir klasörde tutmak karışıklığı önler. Sigortacıya teslim ettiğiniz her belge için teslim tarihini gösteren bir yazı ya da e-posta saklayın.

Rehin, haciz ve borç kayıtları için hangi yazılar gerekir?

Rehin ve haciz şerhleri, belge hazırlığında en çok zaman alabilen kalemlerdendir. Tam hasarlı araçta şerh kalkmadan hurda işlemi yapılamaz; ağır hasarlı araçta ise hakkında yakalama kararı bulunmayan araç şerhiyle birlikte trafikten çekilebilir. Bu fark, iki kayıtta şerhin satış takvimine etkisini değiştirir. Ancak şerhin devirde nasıl ele alınacağını her durumda bankanızdan, noterden ya da bir hukukçudan öğrenin.

Taşıt kredisi nedeniyle rehin varsa bankanızdan iki yazı istemeniz yararlı olur: kalan borcu gösteren güncel bir döküm ve borç kapandığında rehnin kaldırıldığını gösteren yazı. Bu yazıların ne kadar sürede düzenlendiğini de sorun, çünkü teslim gününü buna göre planlarsınız. Borcun satış bedelinden mi yoksa başka bir kaynaktan mı kapatılacağını önceden netleştirin. Tazminat ödenecekse bu tutarın bankayla nasıl paylaşılacağını sigortacınıza ve bankanıza yazılı olarak sorun.

Haciz varsa şerhi hangi dosyanın koydurduğunu ve kaldırılması için ne gerektiğini bir hukukçudan öğrenin. Şerh kalkmadan tam hasarlı aracın hurda işlemi yapılamayacağı için bu adım tazminat takvimini de belirler. Borcun ödendiğini gösteren belgeleri ve şerhin kaldırıldığına ilişkin yazıyı saklayın. Bu belgeler noter gününde ve sonraki yazışmalarda işinizi kolaylaştırır.

Devre engel olan borçlar da ayrı bir hazırlık ister. Vergi dairesine, trafik cezalarına ya da geçiş ücretlerine ilişkin ödenmemiş borçlar noterde devri durdurur; bunları e-Devlet üzerinden sorgulayabilir, ödedikten sonra güncel durumu gösteren bir çıktı alabilirsiniz. Aracın kaydı kapanana kadar biriken vergiden, araç sonradan trafikten çekilmiş ya da hurdaya ayrılmış olsa bile kayıtlı sahip olarak siz sorumlusunuz. Sorguyu noter gününe yakın bir tarihte yenilemek, son anda çıkabilecek bir borcu yakalamanızı sağlar.

Hangi durumlarda noterden önceden bilgi almalısınız?

Bazı satışlarda temel belgeler yetmez ve işlemi yapacak notere önceden danışmak gerekir. Satış günü noterde bulunamayacaksanız, işlemi sizin adınıza birinin yapıp yapamayacağını ve vekâletnamenin nasıl düzenlenmesi gerektiğini noterden öğrenin. Belgenin satış yetkisini içerip içermediği, noterin işlemi yapıp yapmayacağını doğrudan etkiler. Bu ayrıntıyı randevudan önce netleştirmek, boşa gidilen noter günlerini önler.

Araç vefat etmiş bir yakınınızın adına kayıtlıysa satışın kimler tarafından ve hangi belgelerle yapılacağını noterden ya da bir hukukçudan öğrenin. Böyle bir durumda sigorta tazminatının kime ödeneceğini de sigortacınıza ayrıca sorun. Mirasla ilgili belgeler hazırlanmadan noter günü belirlemek çoğu zaman işe yaramaz. Süreç uzayabileceği için aracın beklediği yerin masraflarını da hesaba katın.

Araç bir şirket adına kayıtlıysa, satışı şirket adına kimin imzalayacağını ve hangi yetki belgelerinin isteneceğini notere sorun. Aracın birden fazla kişi adına kayıtlı olduğu durumlarda da işlemin nasıl yapılacağını önceden öğrenmek gerekir. Bu konuların her biri tescil kurallarının ve noter uygulamasının ayrıntısıdır; genel listelerle tahmin yürütmek yanıltıcı olabilir. Doğru bilgiyi işlemi yapacak noterden almak en güvenli yoldur.

Belgelerin aslı ile kopyası arasındaki fark da önceden sorulmalıdır. Hangi belgenin aslının, hangisinin onaylı ya da onaysız kopyasının yeterli olacağını noterden ve sigortacınızdan öğrenin. Aynı soruyu tazminat dosyası için de sorun, çünkü sigortacının istediği belge ile noterin istediği belge her zaman aynı biçimde olmayabilir. Cevapları yazılı almak, noter gününde ve dosya kapanırken tartışmayı önler.

Belgeler tamamlandığında PertCar ile satış nasıl ilerler?

PertCar olarak pert kayıtlı araçları bulunduğu yerden satın alıyoruz ve belge hazırlığını sizinle birlikte yürütüyoruz. Bir pert araç için ön değerlendirmeye başlamak üzere tescil belgesinin, eksper raporunun ve sigorta yazışmalarının fotoğrafları yeterlidir. Bu belgelerle söylediğimiz rakam bir ön değerlendirmedir; kesin teklifi ise aracın başında, yerinde inceleme bittiğinde sunarız. İncelemede aracın şasi numarasını belgelerle karşılaştırır, eksik bir belge varsa hangi sırayla tamamlanacağını konuşuruz.

Tam hasarlı bir araçta, sigortacınızın beklediği belgeler hangi sırayla çıkacaksa hurda işlemini de o sıraya göre kurarız. Ağır hasarlı araçta devir için noter randevusunu belgeler hazır olduğunda birlikte alırız; bedel, güvenli ödeme sistemi aracılığıyla mülkiyetin geçtiği anda size aktarılır. Rehin, haciz ya da borç kaydı varsa teslim gününü bunların kapanacağı tarihe göre belirleriz. Aracı her durumda çekiciyle, bulunduğu yerden teslim alırız.

Satıştan sonra yapmanız gereken birkaç küçük iş kalır. Trafik poliçeniz devir gününde kendiliğinden biter; satışı sigortacınıza bildirmek için kanunun öngördüğü süre on beş gündür. Noterdeki işleme ait belgelerin ve sigorta yazışmalarının kopyalarını saklayın. Bu kopyalar, ileride çıkabilecek bir vergi ya da ceza sorusunda devrin tarihini göstermenin kolay bir yoludur.

PertCar’ın işi yalnızca araç satın almaktır; size araç satmayız. Belgelerinizden biri eksikse bu, görüşmeye başlamanıza engel değildir; eksiği birlikte tespit eder, tamamlanacağı tarihe göre plan yaparız. Fotoğraflarla başlayan ön değerlendirme sizi hiçbir şekilde bağlamaz. Kesin teklifimizi gördükten sonra karar vermek tamamen size kalmıştır.