Ağır hasarlı aracımı nasıl satarım?

“Ağır hasarlı aracımı nasıl satarım?” sorusunun cevabı, aracın sürecin hangi aşamasında olduğuna göre değişir. Aracınız trafikten çekilmiş olabilir, tazminat dosyası hâlâ açık olabilir ya da araç uzun süredir bir servisin önünde bekliyor olabilir. Her aşamanın kendi belgesi, kendi noter şartı ve kendi ödeme düzeni vardır. Sırayı doğru kurduğunuzda satış birkaç net adıma iner.

PertCar olarak ağır hasar kararı verilmiş araçları sahiplerinden satın alıyoruz; satıcıların sık takıldığı üç nokta belge sırası, borçlar ve ödemenin güvencesidir. Anlattığımız noter, ödeme ve sigorta kuralları tescil yönetmeliğine, taşıt ticareti yönetmeliğine ve sigorta genel şartlarına dayanır; kaynakları sayfanın sonunda bulabilirsiniz. Kendi dosyanıza özgü bir soru çıktığında noterinizden, sigortacınızdan ya da bankanızdan yazılı bilgi isteyin. Genel kural size yolu gösterir, ama son sözü dosyanızdaki belgeler söyler.

Satışa başlamadan önce aracınız hangi aşamada?

İlk aşamada eksper ağır hasar tespitini yapmış, ama araç henüz trafikten çekilmemiştir. Araç plakalıdır, tescil kaydı açıktır ve tazminat dosyası çekme işleminin tamamlanmasını bekler. Bu aşamada satışı konuşabilirsiniz, ancak çekme işleminin ne zaman ve kim tarafından yapılacağı baştan belli olmalıdır. Tazminat almak istiyorsanız kaşeli tescil belgesine bir noktada mutlaka ihtiyacınız olacaktır.

İkinci aşamada araç trafikten çekilmiş, plakası iptal edilmiş ve şerhli tescil belgesi size iade edilmiştir. Satış açısından en sade aşama budur, çünkü trafikten çekilmiş araç noterde muayene ve alıcı adına poliçe şartı olmadan devredilir. Tazminat dosyanız da sigortacının beklediği bu kaşeli belgeyle ilerleyebilir. Aracın yolda kullanılamayacağını unutmayın; teslim günü taşıma çekiciyle yapılır.

Üçüncü aşamada araç onarılmış, muayeneden geçmiş ve yeniden trafiğe çıkmıştır. Bu noktada araç artık trafikten çekilmiş sayılmaz ve noter, olağan bir satışta aradığı şartları uygular. SBM’deki ağır hasar kaydı ise yerinde durduğu için alıcı bu geçmişi yine sorgulayabilir. Bu aşamadaki satışta pazarlık, onarımın kalitesi ve belgeleri üzerinden yürür.

Hangi aşamada olduğunuzu anlamak için tescil belgenize ve sigortacınızın yazılı bildirimine bakın. Belgede “trafikten çekilerek tescil kaydı kapatılmıştır” şerhi varsa ikinci aşamadasınız. Şerh yoksa ve araç onarılmadan plakalı duruyorsa ilk aşamadasınız; çekme işleminin planını yapmanız gerekir. Bu tespit, belge hazırlığından noter randevusuna kadar sonraki bütün adımların sırasını belirler.

Çekme işlemi, tazminat ve satış nasıl sıralanır?

Sıralamanın merkezinde, aracın trafikten çekilmesi işlemi durur. Mevzuat bu işlemi araç sahibinin takdirine bırakmaz; sigortacı da tazminatı, kaşeli tescil belgesi önüne gelmeden ödemez. Kasko dosyalarında bu kural genel şartlarda yer alır, trafik sigortası dosyalarında ise genel şartlardaki değişiklikle aynı belge araç terk edilmese bile aranır. Dolayısıyla tazminat bekliyorsanız çekme işlemi takviminizin ilk adımlarından biridir.

Başvuruyu bir notere ya da emniyetin trafik tescil kuruluşuna yapabilirsiniz; hangisinin yetkili olduğu işlemin niteliğine göre değişir. İşlem bittiğinde tescil kaydı kapanır, plaka iptal edilir ve şerh düşülmüş belge size geri verilir. Bu belge, hem tazminat dosyasında hem satış görüşmesinde elinizdeki en önemli evraktır. Aslını özenle saklayın ve gerektiğinde paylaşmak için bir kopyasını telefonunuzda tutun.

Satış görüşmesine çekme işleminden önce başlamanız da mümkündür. Noter, trafikten çekilecek araçların devrinde de muayeneyi ve alıcı adına trafik poliçesini şart koşmaz. Böyle bir satışta çekme işlemini kimin yapacağını, tazminat için gereken belgenin nasıl temin edileceğini ve aracın kimde bekleyeceğini yazılı olarak kararlaştırın. Sırası belirsiz kalan bir satış, tazminat dosyanızı gereksiz yere bekletebilir.

Tazminatın tutarı ve kime ödeneceği poliçenize, hasarın türüne ve varsa kredi sözleşmenize göre değişebilir. Bu bilgiyi satış bedelini konuşmadan önce sigortacınızdan yazılı olarak almanız, hesabınızı sağlam bir zemine oturtur. Tazminat ile satış bedeli birbirinden bağımsız iki ödemedir; birini bilmeden diğerini değerlendirmek eksik bir hesap ortaya çıkarır. İki rakamı yan yana gördüğünüzde satışın size ne kazandırdığı netleşir.

Aracı kime satacağınızı seçerken nelere bakmalısınız?

Ağır hasarlı araç için genellikle iki tür alıcıyla karşılaşırsınız ve ikisinin bakış açısı farklıdır. Birincisi aracı onarıp kendisi kullanmayı ya da yeniden trafiğe çıkarmayı planlayan kişidir. İkincisi, hasarlı araçları onarmadan, bulundukları hâliyle satın alan firmalardır. İki alıcının sizden beklediği bilgi, teslim biçimi ve ödeme düzeni birbirinden farklı olabilir.

Aracı onarmayı düşünen alıcı, onarımın maliyetini ve aracı yeniden trafiğe çıkarmak için gereken adımları hesaplar. Onarım sonrasında araç ancak muayeneden geçip zorunlu trafik sigortası yaptırıldığında yola dönebileceği için bu alıcı, sökümde çıkabilecek gizli hasarları da hesaba katar. Eksper raporunu, hasarın hangi parçalara ulaştığını ve onarım için alınmış fiyatları görmek ister. Bu bilgileri açıkça paylaşmanız, pazarlığın gerçekçi bir zeminde ilerlemesini sağlar.

Hasarlı araç alan bir firma ise aracı çoğunlukla bulunduğu yerde inceler ve taşımayı kendisi planlar. Böyle bir alıcıyla görüşürken teklifin hangi masrafları kapsadığını, ödemenin hangi yolla yapılacağını ve teslimin nasıl gerçekleşeceğini sorun. Ön değerlendirme ile kesin teklif arasındaki farkın neye dayanabileceğini de baştan öğrenmek yararlıdır. Yazılı ve gerekçeli bir teklif, farklı alıcıları karşılaştırmanızı kolaylaştırır.

Alıcılardan biri, karar vermeden önce aracın bağımsız bir ekspertizden geçmesini isteyebilir. Bu belgenin resmî adı ekspertiz raporudur ve düzenleyen işletmenin TSE’den alınmış hizmet yeterlilik belgesine sahip olması gerekir. Raporun kimin talebiyle ve kimin masrafıyla yaptırılacağını önceden konuşun. Rapor, alıcının sorularını tek bir belgede topladığı için görüşmeyi kısaltabilir ve fiyat konuşmasını somut bulgulara dayandırır.

Teklif istemeden önce dosyanızı hazırlayın

İyi hazırlanmış bir dosya, ön değerlendirmeyi kesin teklife yaklaştırır ve görüşme sayısını azaltır. Alıcı, aracı görmeden önce hasarın kapsamını ve belgelerin durumunu anlamak ister. Tablodaki belgeleri tek bir klasörde ya da telefonunuzda toplu tutmanız işinizi kolaylaştırır. Dosya hazır olduğunda aynı bilgiyi birden fazla alıcıya göndermek de kolaylaşır ve teklifler aynı zeminde karşılaştırılır.

Belgelerin kopyası ön değerlendirme için yeterlidir; asıllarını devir gününe kadar güvenli bir yerde saklayın. Tescil belgesi kaybolduysa önce kayıp beyanında bulunun. Kolluk bu beyanı elektronik kayda geçirdiğinde noter, devri elektronik tescil bilgilerine göre yapabilir. Bu işlemi satış gününden önce tamamlamak, noter randevusunun son anda ertelenmesini önler.

Fotoğrafları gün ışığında, aracın dört köşesinden ve hasarlı bölgeye yakın açılardan çekin. Gösterge panelini, motor bölmesini ve iç döşemeyi de eklemek, hasar dışındaki durumu anlatır. Aracın çalışıp çalışmadığını ve tekerleklerinin dönüp dönmediğini not edin; taşıma planı bu bilgiye göre yapılır. Fotoğrafla anlatılamayan bir sorun varsa kısa bir video da işe yarar.

Dosyayı hazırlarken eksik bir belge fark ederseniz bunu teklif aşamasında söyleyin. Eksik belge satışı tek başına durdurmayabilir, ama işlemlerin sırasını değiştirebilir. Hangi belgenin hangi aşamada gerektiğini sigortacınızdan ve noterden yazılı olarak öğrenmek, son gün sürprizlerini önler. Dosyanın eksiksiz olması, inceleme günü teklifin de daha hızlı kesinleşmesini sağlar.

Borç, rehin ve haciz kontrolü neden önce yapılmalı?

Trafikten çekilmiş araçta muayene ve alıcı adına sigorta şartı kalkar, ama borçlarla ilgili şartlar olduğu gibi durur. Araca ait vergi borcu, gecikme faizi, gecikme zammı ve vergi cezasıyla birlikte kapanmadan devir yapılamaz. Trafik idari para cezası borcu için de aynı kural geçerlidir. Otoyol ve köprü geçişlerine ait ücret borcu ile bu geçişlerden doğan idari para cezası da devri durdurur.

Bu borçları satış gününden önce sorgulamak ve kapatmak, noterde beklenmedik bir engelle karşılaşmanızı önler. Borç dökümünü alıcıyla paylaşmak da güven oluşturur ve teklifin buna göre yapılmasını sağlar. Ödemeyi son güne bırakmamak, olası gecikmelere karşı size pay bırakır. Ödeme dekontlarını devir günü yanınızda bulundurmak, borcun kapandığını hemen göstermenizi sağlar.

Taşıt kredisi nedeniyle araç üzerinde rehin varsa, bu şerh trafikten çekme işlemine tek başına engel değildir; yakalama kararı bulunmayan bir araç, rehin kaldırılmadan da trafikten çekilebilir. Satış ise ayrı bir konudur. Rehinli aracın devrinin nasıl yapılacağını, kalan borcun nasıl kapatılacağını ve rehnin hangi aşamada kaldırılacağını bankanızdan ve noterden yazılı olarak öğrenin. Bankadan alacağınız yazılı kapama tutarı, ödemelerin hangi sırayla yapılacağını planlamanın temelidir.

Haciz şerhi varsa durum alacaklıya ve icra dosyasına göre değişir. Şerhin kaldırılma yolunu ve satışın buna göre nasıl planlanacağını bir hukukçudan öğrenin. Dosya numarasını ve alacaklının bilgisini ilk görüşmede alıcıyla paylaşmak, sürecin gerçekçi bir takvimle yürümesini sağlar. Şerh bilgisini görüşmenin sonuna saklamak ise satış gününü belirsizliğe iter.

Noterde devir günü neler aranır?

Araç tescilini noterler yaptığı için ağır hasarlı araç satışında devir de noterde tamamlanır. Kayıtlar Türkiye Noterler Birliği’nin ARTES adlı sisteminde tutulur. Trafikten çekilmiş ya da çekilecek bir aracın devrinde aranan şartlar, olağan bir satıştan birkaç noktada ayrılır. Tablo, iki durumu yan yana göstererek hazırlığınızı neye göre yapacağınızı özetler.

Muayene ve sigorta şartlarının aranmaması, trafikten çekilmiş araçta satış öncesi hazırlığı kısaltır. Borç şartları ise iki durumda da aynıdır; noter, bedel güvenli ödeme sistemine aktarılmadan devri de gerçekleştirmez. Satışın tamamlanmasıyla tescil belgesini noter düzenler; trafikten çekilmiş araçta kapalı kaydın yeni belgeye nasıl işleneceğini işlemden önce noterinize sorun. Devir günü yanınızda bulunması gereken belgeleri noterden önceden sormak, randevuyu tek seferde tamamlamanızı sağlar.

Aracınızı onarıp yeniden trafiğe çıkardıysanız tablonun orta sütunu geçerlidir. Bu durumda muayenenin geçerli olması ve alıcının adına düzenlenmiş, satış günü yürürlükte olan bir trafik poliçesi bulunması gerekir. Sizin poliçeniz bu şartı karşılamaz, çünkü trafik poliçesi aracı satın alan kişiye geçmez. Bu ayrıntıyı bilmeden noter gününe gelmek, işlemin ertelenmesine ve alıcıyla yeni bir randevu ayarlama zorunluluğuna yol açabilir.

Araç bir şirkete kayıtlıysa ya da araç sahibi işleme kendisi katılamayacaksa, gereken yetki belgelerini noterden önceden öğrenin. Randevu öncesinde kimlikleri, tescil belgesini ve borç dökümünü hazır etmek, işlemin aynı oturumda bitmesini kolaylaştırır. Alıcının kimlik bilgilerini ve güvenli ödeme için gereken bilgileri de önceden almak zaman kazandırır. Hazırlıklı gidilen bir randevu, iki taraf için de beklemeyi azaltır.

Satış bedelini güvenle nasıl alırsınız?

Bedelin nakit, havale ya da EFT yoluyla ödendiği satışlarda para, devirle eş zamanlı çalışan güvenli ödeme sistemine yatırılır. Bu zorunluluk yalnız işletmeler için değil, aracını satan gerçek kişiler için de geçerlidir. Alıcının yatırdığı tutar devir anına kadar sistemde bloke bekler, devir gerçekleştiğinde satıcıya aktarılır. Bedel sisteme aktarılmadan noter devri gerçekleştirmez.

Bu düzen, “önce parayı alın, sonra imza atın” şeklindeki eski alışkanlığın yerini almıştır. Para ile mülkiyet aynı anda el değiştirdiği için iki tarafın da karşılıksız kalma riski azalır. Size düşen, bedelin tutarını ve sisteme hangi gün yatırılacağını alıcıyla önceden netleştirmektir. Elden ya da sistem dışından ödeme önerilirse işlemi durdurup noterden bilgi alın.

Teklifi kabul etmeden önce rakamın neleri kapsadığını yazılı olarak sorun. Çekici, otopark ücreti ve noter masrafının kim tarafından karşılanacağı, elinize geçecek net tutarı doğrudan etkiler. Aracın beklediği otoparkın ücretini teslim gününe kadar kimin ödeyeceğini de konuşun. Bu kalemler netleşmeden verilen bir söz, devir günü yeni bir pazarlığa dönüşebilir.

Fotoğraflarla verilen ilk rakam ile aracı gördükten sonra verilen teklif arasında fark çıkabilir. Farkın sebebi çoğu zaman fotoğrafta görünmeyen bir hasar ya da aracın çalışma durumuyla ilgili bir ayrıntıdır. Alıcıdan farkın gerekçesini aracın üzerinde göstermesini isteyin. Gerekçesi açık bir teklif, kabul ya da ret kararınızı kolaylaştırır ve pazarlığı belgelere taşır.

Devirden sonra kapatmanız gereken işler

Satış anında yürürlükte olan bir trafik poliçeniz varsa, bu poliçe aracı alan kişiye devredilmez ve devir tarihinde kendiliğinden sona erer. Kullanılmayan günlerin primi gün hesabıyla size iade edilir. Aracı devreden taraf olarak satışı on beş gün içinde sigortacınıza bildirmekle de yükümlüsünüz. Bildirimi yazılı yapmak ve tarihli bir kopyasını saklamak, iade sürecini takip etmenizi kolaylaştırır.

Kasko poliçeniz varsa satıştan sonra nasıl sonlanacağını ve kalan süre için iade yapılıp yapılmayacağını sigortacınıza sorun; bu konu poliçenin özel şartlarına göre değişebilir. Tazminat dosyanız devam ediyorsa, satışın dosyayı nasıl etkileyeceğini ve hangi belgelerin hâlâ beklendiğini yazılı olarak teyit edin. Sigortacıya sunduğunuz belgelerin listesini ve tarihlerini ayrıca not edin. Dosya kapandığında ödeme bildirimini de satış belgelerinizle birlikte saklayın.

Trafikten çekilen araç için çekme işlemini izleyen vergi döneminin başından itibaren motorlu taşıtlar vergisi tahakkuk etmez. Kayıt kapanana kadarki dönemlerin vergisi ise ödenmiş olmalıdır; aksi hâlde borç, devri durdurur. Araç yeni sahibinin elinde onarılıp yeniden trafiğe çıkarsa vergi yükümlülüğü o tarihte yeniden başlar. Vergi kayıtlarınızda beklemediğiniz bir tahakkuk görürseniz vergi dairesinden yazılı bilgi isteyin.

PertCar olarak ağır hasarlı araçları, trafikten çekilmiş ya da çekilmeyi bekleyen hâlleriyle bulundukları yerden satın alıyoruz. Paylaştığınız bilgi ve görüntülerle söylediğimiz rakam ön değerlendirme niteliği taşır; kesin teklifi, aracı bulunduğu adreste inceledikten sonra gerekçesiyle sunarız. Anlaşırsak borç kontrolünü, noter randevusunu ve güvenli ödeme adımlarını birlikte planlar, aracı çekiciyle teslim alırız. Satış yapan değil, yalnızca araç satın alan bir firmayız.