Kazalı Araç Alımı

Kazadan sonraki ilk günlerde neler yapılmalı?

Kazanın ardından ilk iş can güvenliğidir; araç ancak bundan sonra konuşulur. Yaralanan varsa yardım çağrılır, trafik güvenli hâle getirilir ve araç tehlike yaratmayacak bir konuma alınır. Sonraki günlerde atılan birkaç doğru adım, hem sigorta sürecini hem de satış görüşmesini kolaylaştırır:

• Kaza yerini ve aracı, hasarın bütününü gösterecek açılardan fotoğraflayın.
• Tutanağı koşullara uygun biçimde düzenleyin ya da kolluğa düzenletin.
• Hasarı sigorta şirketinize genel şartlarda öngörülen süre içinde bildirin.
• Aracı güvenli bir yere çektirin ve kimin elinde, hangi adreste beklediğini not edin.
• Satış ya da onarım kararı vermeden önce servisten parça sökülmesine onay vermeyin.

Bu adımlar aracın değerini doğrudan artırmaz, ama durumunu belgeler. Belgelenmiş bir kaza, teklifin daha az varsayımla verilmesini sağlar. Kaza gününden kalan fotoğrafları, tutanağı ve servisle yapılan yazışmaları tek bir klasörde toplamanız, hem sigortacıyla hem de bizimle yapılacak görüşmeyi kısaltır.

Kaza yerinde hangi fotoğraflar çekilmeli?

• Aracın dört köşesinden, plakası görünecek biçimde genel görüntüler.
• Darbe alan bölgenin yakından ve biraz uzaktan çekilmiş görüntüleri.
• Varsa karşı aracın ve kaza yerindeki işaretlerin, fren izlerinin görüntüsü.
• Açılan hava yastıkları ve gösterge panelindeki uyarı lambaları.

Kazadan sonra aracı kendi gücüyle sürmekten kaçının. Darbe fren hattına, direksiyon bağlantılarına ya da yakıt sistemine ulaşmış olabilir; sızıntı görünmese de kısa bir yolculuk yeni bir hasara yol açabilir.

Kaza tespit tutanağını kim düzenler?

Yalnız maddi hasarlı bir kazada tutanağı taraflar kendileri doldurabilir; bunun için bazı koşulların hepsinin birlikte bulunması gerekir. Kazaya birden fazla araç karışmış olmalı, kimse yaralanmamış olmalı, sürücü belgeleri geçerli olmalı ve alkol ya da uyuşturucu şüphesi bulunmamalıdır. Kamu malına ya da üçüncü kişilere ait bir eşyaya zarar verilmişse de taraflar tutanağı kendileri düzenleyemez.

Bu koşullardan biri eksikse tutanağı trafik zabıtası ya da genel kolluk düzenler. Tek araçlı kazalar da bu nedenle kolluğun işidir. Tutanak sigorta dosyasının temel belgesidir; satış görüşmesinde de hasarın nasıl oluştuğunu en açık anlatan kâğıttır.

Tutanakta kazanın yeri, saati, araçların konumu ve hasar gören bölgeler açıkça yazılmalıdır. Eksik ya da çelişkili bir tutanak, sigorta dosyasında ek açıklama istenmesine yol açabilir. Satış görüşmesinde tutanağın bir fotoğrafını paylaşmanız, darbenin nereden geldiğini anlamamızı kolaylaştırır.

Hasar bildirimi için süre ne kadar?

Kasko Genel Şartları, hasarın sigortacıya beş iş günü içinde bildirilmesini öngörür. Zorunlu trafik sigortasında bu süre on gündür. Süreleri kaçırmak, dosyanın incelenmesini zorlaştırabilir ve tazminat sürecini uzatabilir. Bildirimi hangi kanaldan yaparsanız yapın, size verilen dosya numarasını saklayın; satış görüşmesinde bu numara, dosyanın hangi aşamada olduğunu birlikte takip etmemizi sağlar.

Kaskonuz yoksa hasarın karşılanması için genellikle kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortasına başvurulur. Hangi yolun izleneceğini ve başvurunun hangi belgelerle yapılacağını sigorta acentenizden öğrenin; satışın zamanlamasını da buna göre planlayalım.

Bildirim yapıldığında sigorta şirketi bir eksper görevlendirir ve hasarın kapsamı onun raporuyla belirlenir. Ağır hasar ya da tam hasar kararı da bu rapordan çıkar. Aracı satmayı düşünüyorsanız eksperin incelemesinden önce araçta söküm ya da onarım yaptırmayın; rapor aracın kaza anındaki hâline dayanmalıdır.

Darbenin yönü hangi bölgeleri etkiler?

Aynı şiddetteki iki darbe, aracın neresine geldiğine göre çok farklı sonuçlar doğurur. Yerinde incelemede önce darbenin yönünü okur, ardından enerjinin yayılmış olabileceği bölgelere bakarız:

Dış görünüşü hafif duran bir yan darbe, direğe ulaşmışsa teklifi bir ön darbeden daha çok etkileyebilir. Bu yüzden fotoğrafta küçük görünen hasarı da yerinde ölçmeden yorumlamayız.

Hızlı bir darbede enerji, ilk temas noktasından aracın iskeletine doğru ilerler; bu yüzden ön darbelerde arka taraftaki bağlantı parçalarına da bakarız. Hava yastıklarının açılması darbenin şiddeti hakkında fikir verir, ama tek başına ölçü değildir.

Bazı belirtiler, küçük görünen bir darbenin derine işlediğini gösterir. Kapıların zor açılıp kapanması ya da kaput ve bagaj kapağıyla gövde arasındaki boşlukların iki tarafta farklı olması bunlardandır. Tekerleğin eğik durması ya da direksiyonun düz giderken yan durması da aynı anlama gelir. Bu belirtileri fark ettiyseniz ön görüşmede söylemeniz, ön değerlendirmeyi gerçeğe yaklaştırır.

Servisin onarım teklifini nasıl okumalısınız?

Servisin onarım teklifi, kararınız için en önemli karşılaştırma belgesidir. Teklifi okurken toplam rakamdan çok kalemlere bakın ve şu bilgilerin yazılı olmasını isteyin:

• Değişecek parçaların listesi ve her parçanın türü.
• Onarılacak parçalar ve her birinde yapılacak işlem.
• İşçilik süresi ve işçiliğin nasıl hesaplandığı.
• Parça bekleme dahil tahmini onarım süresi.
• Söküm sonrası çıkabilecek ek hasarın nasıl fiyatlanacağı.

Sigorta eksperinin raporundaki onarım bedeli ile servisin teklifi her zaman aynı olmaz. İki belge arasında fark varsa nedenini servise sorun; fark çoğu zaman parça türünden ya da söküm sonrası çıkan ek işlerden kaynaklanır.

Söküm yapılmadan hazırlanan teklif, görünen hasara dayanır. Araç söküldüğünde arkada kalan bağlantı parçalarında ya da elektronik aksamda yeni hasar çıkabilir ve rakam yükselebilir. Teklifte bu ihtimale yer verilip verilmediğini sorun.

Onarım süresini de hesaba katın. Parça beklenen uzun bir onarımda araç kullanılamaz ve otopark ya da kiralama gibi ek masraflar doğabilir. Bizim teklifimizi bu toplamla yan yana koyduğunuzda karar daha kolay verilir.

Serviste ya da otoparkta bekleyen kazalı araç nasıl satılır?

Kazalı araçların çoğu satış kararı verilene kadar bir servis ya da otoparkta bekler. Bu durumda satış için aracı başka bir yere götürmeniz gerekmez; incelemeyi aracın durduğu yerde yaparız.

Servis araçta söküm yaptıysa sökülen parçaların araçla birlikte teslim edilip edilmeyeceğini önceden netleştirin. Servis ya da otopark ücreti doğduysa, aracın teslim alınabilmesi için bu ücretlerin nasıl kapatılacağını da konuşun. Teslim gününde servis yetkilisinin aracı göstermesi ve çıkış iznini vermesi yeterlidir.

Araç bir otoparktaysa giriş saatlerini ve aracın yüklenebileceği alanı önceden öğrenin. Kapalı otoparklarda tavan yüksekliği çekicinin girmesini engelleyebilir; bu durumda aracın uygun bir noktaya alınması önceden planlanır.

Aracın uzun süre beklemesi de değerini etkiler. Açıkta bekleyen hasarlı araçta su, kırık camlardan ve açılan bağlantı yerlerinden içeri girer; elektronik aksamda ve döşemede yeni sorunlar başlar. Satmaya karar verdiyseniz bekleme süresini kısa tutmak, teklifin kaza anındaki duruma yakın kalmasını sağlar.

Değer kaybı tazminatı satışı etkiler mi?

Kusurunuz bulunmayan bir kazada karşı tarafın sigortasından değer kaybı istemek gündeme gelebilir. Bu hakkın kapsamı ve koşulları sigorta mevzuatına bağlıdır; talebinizin nasıl ilerleyeceğini sigorta şirketinizden yazılı olarak öğrenin.

Bilinmesi gereken bir istisna vardır: hasar nedeniyle trafikten çekilen ya da hurdaya çıkarılan araçların değer kaybı talepleri zorunlu trafik sigortası teminatının dışındadır. Bu nedenle ağır hasar tespiti yapılan bir araçta değer kaybı beklentisini satış planının dayanağı yapmayın.

Teklifimizi hazırlarken değer kaybı talebinizi hesaba katmayız; bu talep sizinle sigorta şirketi arasındaki bir konudur. Talebi satıştan önce mi sonra mı yapacağınızı sigortacınızla konuşmanız, gereken belgelerin hangi tarihte hazırlanacağını netleştirir.

Ekspertiz raporu ne zaman işe yarar?

İkinci el araç satışında aracın durumunu gösteren tespit belgesinin adı ekspertiz raporudur ve bu raporu TSE hizmet yeterlilik belgesi bulunan ekspertiz işletmeleri düzenler. Sigorta şirketinin görevlendirdiği eksperin hazırladığı hasar raporu ise farklı bir belgedir; tazminatın konusu olan hasarı inceler.

Ekspertiz raporunda boyalı ve değişen parçalar, şasi ölçümü ve mekanik kontroller yer alır. Raporun tarihine dikkat edin: kazadan önce alınmış bir rapor aracın bugünkü hâlini göstermez. Satışı bizimle yapacaksanız rapor şartı aramayız ve aracı yerinde kendimiz inceleriz; yine de varsa raporu görmek değerlendirmeyi hızlandırır.

Kazalı aracı anlatırken hangi bilgiler eksiksiz olmalı?

Ön değerlendirme ile kesin teklif arasındaki fark çoğu zaman eksik anlatılan bir bilgiden doğar. Aşağıdaki bilgileri baştan paylaşmanız, iki rakamı birbirine yaklaştırır:

• Kazanın tarihi ve nasıl olduğu: çarpışma, devrilme ya da sabit bir cisme çarpma.
• Darbenin aracın neresine geldiği ve hangi parçaların yerinden çıktığı.
• Açılan hava yastıkları ve gösterge panelinde yanan uyarılar.
• Aracın çalışıp çalışmadığı, kendi gücüyle hareket edip edemediği.
• Sigorta dosyasının ve eksper incelemesinin hangi aşamada olduğu.
• Serviste yapılan söküm ya da parça değişimi ve daha önceki hasarlar.

Bu bilgileri tek bir mesajda toplamanız yeterlidir; ön değerlendirme için belge aslı istemeyiz, fotoğrafı yeter. Bir bilgiyi bilmiyorsanız tahmin etmeyin: “bilmiyorum” demek, yanlış bir bilginin teklifi sonradan değiştirmesinden iyidir.

Kusur oranı teklifi değiştirir mi?

Kazadaki kusur oranı, hasarın hangi sigorta tarafından ve ne ölçüde karşılanacağını etkiler; aracın teknik durumunu ise değiştirmez. Teklifimizi aracın bugünkü hâline göre veririz, kimin kusurlu olduğunu hesaba katmayız.

Kusur oranına itiraz ettiyseniz ya da sigorta şirketleri arasında yazışma sürüyorsa, bu süreç aracın satışını kendiliğinden durdurmaz. Yine de satış ile tazminat dosyasının sırasını sigortacınızla netleştirmeniz gerekir. Dosya kapanmadan teslim edilecekse eksper incelemesinin tamamlandığından emin olun. Teklifimiz kusur oranına göre değişmediği için, kusur tartışması sürerken de aracınız için ön değerlendirme alabilirsiniz.

Kazalı, hasarlı ve hasar kayıtlı araç arasındaki fark

Bu üç ifade günlük dilde birbirinin yerine kullanılır, ama satışta farklı şeyler anlatır. Kazalı araç bir olaya işaret eder: araç bir çarpışmaya ya da devrilmeye karışmıştır. Kazanın izi onarılmış da olabilir, araç hâlâ hasarlı da olabilir.

Hasarlı araç, aracın bugünkü durumunu anlatır: kaportası, mekanik aksamı ya da elektroniği onarım bekliyordur. Bir araç kazaya karışmadan da hasarlı olabilir; su baskını, yangın ya da mekanik arıza da aracı bu gruba sokar.

Hasar kayıtlı araç ise bir kayıt durumudur. Sigorta şirketinin ödediği hasarlar Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nde aracın geçmişine işlenir. Sigortaya bildirilmeden yaptırılan bir onarım kayda girmez; bu yüzden kazalı bir araç kayıtsız, onarılmış bir araç ise kayıtlı olabilir.

Teklif verirken üçüne birlikte bakarız: kazanın nasıl olduğuna, aracın bugünkü hâline ve kayıttaki bilgiye. Bu üç bilgi birbirini tuttuğunda değerlendirme hızlanır; çeliştiğinde nedenini sizinle birlikte araştırırız.

Satış görüşmesinde bu ayrımı bilmek, karşı tarafın ne sorduğunu anlamanızı da kolaylaştırır. “Araç kazalı mı?” sorusu geçmişi, “Araç hasarlı mı?” sorusu bugünkü durumu, “Kaydı var mı?” sorusu ise sigorta geçmişini sorar.