Pert kayıtlı araç trafiğe çıkar mı? Satmadan önce bilinmesi gerekenler

Sigorta şirketi aracınız için “pert” kararı verdiyse ilk sorulardan biri, aracın onarılıp yeniden yola çıkıp çıkamayacağıdır. Bu sorunun tek bir cevabı yoktur, çünkü günlük dilde pert denen durum aslında iki ayrı karardır. Biri aracın trafik hayatını kalıcı olarak bitirir, öteki ise belirli şartlarla yola dönüşe izin verir. Hangisiyle karşı karşıya olduğunuzu bilmek, onarım planınızı, satış yolunuzu ve alıcıya söyleyeceklerinizi birlikte belirler.

Kuralların sigorta tarafını Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun 2025/12 sayılı genelgesi belirler. Tescil tarafı ise Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik’te düzenlenir. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin kayıtları da işin parçasıdır, çünkü aracın hasar geçmişi orada tutulur. Kararınızı vermeden önce kendi dosyanızdaki eksper raporunu ve tescil belgesini bu kurallarla birlikte okumanızı öneririz.

“Pert kayıtlı” derken hangi iki karardan söz ediliyor?

Halk arasında “pert” kelimesi hem tam hasar hem de ağır hasar kararları için kullanılır. Tam hasara çoğu zaman “pert total”, ağır hasara ise “kısmi pert” denir. Sigorta ve tescil metinlerinde bu iki durum ayrı adlarla, ayrı şartlarla ve ayrı sonuçlarla düzenlenir. Aracınızın yola dönüp dönemeyeceği sorusunun cevabı da tam bu ayrımda saklıdır.

Tam hasarda iki koşul aynı anda aranır: vergiler dahil onarım masrafı aracın hasar günündeki değerini geçmeli ve eksper raporu aracı onarım kabul etmez bulmalıdır. Ağır hasarda ise ölçü bir orandır: masraf, aracın değerinin yüzde altmışını geçerse karar ağır hasardır. Oran tutmasa da hasar genelgenin ek listesinde sayılan bir parçaya ulaşmışsa eksper yine ağır hasar tespiti yapabilir. Bu listede şasi kolları, orta direk, tavan sacı, hava yastıkları ve elektrikli araç bataryası gibi parçalar yer alır.

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi bu iki durumu tek bir başlıkta toplar. Merkezin tanımına göre çekme belgesiyle trafikten çekilen araç da, hurda belgesiyle perte ya da hurdaya ayrılan araç da ağır hasarlı araçtır. Bu yüzden bir sorguda “ağır hasarlı” ifadesini görmek, aracın hangi karardan geçtiğini tek başına söylemez. Kararın türünü anlamak için sigorta dosyasına ve tescil kaydına birlikte bakmak gerekir.

Kararın türünü anlamanın en kısa yolu, eksper raporu ve elinize verilen belgedir. Tam hasarda süreç hurda tescil belgesiyle ilerler ve sigorta tazminatı bu belge görülmeden ödenmez. Ağır hasarda ise sigortacı, “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesini ister. Tescil belgenizde “trafikten çekilerek tescil kaydı kapatılmıştır” şerhi varsa aracınız trafikten çekilmiştir; ağır hasar kararından sonra izlenen yol da budur.

Tam hasar kaydı aracın trafik hayatını neden bitirir?

Tescil mevzuatı tam hasarlı aracı hurdaya çıkarılması gereken araçlar arasında sayar. Bu işlem aracın kaydını geçici olarak askıya almaz, tamamen ve geri dönüşsüz biçimde kapatır. Hurdaya çıkarılan bir aracın yeniden tescil edilmesi mümkün değildir. Plaka, ruhsat ve trafik sigortası gibi yola çıkmanın bütün dayanakları bu kayda bağlı olduğu için araç bir daha trafiğe dönemez.

Bu kuralın ikinci yüzü satışla ilgilidir: hurdaya ayrılan araç yalnız hurda olarak satılabilir. Yani tam hasarlı aracınızı bir alıcıya yola dönecek bir araç gibi satamazsınız. Alıcı ne kadar becerikli bir usta olursa olsun, aracın kapanan kaydını yeniden açtıramaz. Bu yüzden tam hasarlı bir aracın değeri, yolda kullanılabilirliğinden değil, sağlam kalan parçalarından ve gövdesinden gelir.

Aracı hangi serviste ve ne kadar özenle onartırsanız onartın, kayıt açısından sonuç değişmez. Araç sahiplerinin yaptığı pahalı bir hata, kararın türünü kesinleştirmeden parça siparişi vermek ve onarıma başlamaktır. Tam hasar kararından sonra yapılan onarım harcaması, aracı yola döndürmediği için çoğu zaman geri dönmeyen bir masrafa dönüşür. Bu yüzden ilk iş, eksper raporundaki kararı sigortacınızdan yazılı olarak teyit etmektir.

Genelgede bazı araçlar için ayrı bir hüküm vardır. Özel amaçlı araçlarda, sınırlı sayıda bulunan araçlarda ve klasik ya da antika araçlarda genelgenin oran ölçütü aranmaz. Sahip olduğunuz araç bu tanımlardan birine uyuyorsa, kararın nasıl verildiğini ve aracınız için hangi sonucun doğduğunu sigortacınızdan ve eksperden yazılı olarak öğrenin. Bu araçlarda genel kurala göre tahmin yürütmek yerine dosyadaki kararın kendisine bakın.

Ağır hasarlı araç hangi adımlarla yola döner?

Ağır hasar kararı verilen aracın trafikten çekilmesi tescil kurallarının gereğidir ve araç sahibinin tercihine bırakılmamıştır. Bu işlemi, aracın durumuna göre noterler ya da emniyetin trafik tescil kuruluşları yürütür. Başvurudan önce hangi belgelerin isteneceğini işlemi yapacak yerden öğrenmeniz size zaman kazandırır. Sigortanın tazminat ödemeden önce istediği kaşeli tescil belgesi de bu işlemle ortaya çıkar.

Trafikten çekilen aracın tescil kaydı kapatılır ve plakası iptal edilir. Tescil belgesine “trafikten çekilerek tescil kaydı kapatılmıştır” şerhi düşülür ve belge şerhli hâliyle size geri verilir. Ruhsatın elinizde kalması aracı kullanabileceğiniz anlamına gelmez; kayıt kapalıyken araç trafiğe çıkamaz. Aracı servise ya da başka bir yere taşımanız gerekiyorsa bunu çekiciyle yapmanız gerekir.

Yola dönüşün şartları tescil mevzuatında açıkça sayılır: aracın onarımı yapılır, geçerli bir muayenesi ve zorunlu trafik sigortası sağlanır. Bu üç adım tamamlandığında araç yeniden trafiğe çıkarılabilir ve kapalı kaydı yeniden açılır. Motorlu araçların tescilini askerî araçlar, iş makineleri ve raylı araçlar dışında noterler yaptığından, kaydın açılmasıyla ilgili belgeleri işlemden önce noterden öğrenmeniz yerinde olur. Muayene aşamasında istenecek belgeleri de muayene istasyonuna önceden sorun.

Yola dönüş, trafikten çekmeyle birlikte durmuş olan vergiyi de yeniden gündeme getirir. Trafikten çekilen araçta vergi yükümlülüğü, kaydın kapandığı tarihten sonraki ilk dönemin başında kalkar. Araç yeniden trafiğe çıktığında ise motorlu taşıtlar vergisi mükellefiyeti tekrar başlar. Onarım hesabına bu yüzden muayene ve sigortanın yanında, araç yola döndükten sonra ödeyeceğiniz vergiyi de eklemelisiniz.

Tam hasar ile ağır hasar trafiğe dönüşte nasıl ayrılır?

İki kararın sonuçları, aracın yola dönüşü açısından birbirinin neredeyse tersidir. Tam hasarda aracın kaydı kalıcı olarak kapanır, ağır hasarda ise kayıt araç yola dönene kadar geçici olarak kapalıdır. Bu fark satış biçimini, sigortanın istediği belgeyi ve vergiyi de değiştirir. Farklar, satış öncesinde en çok sorulan konulara göre tabloda yan yana görülebilir.

Tablodaki en belirleyici satır, onarım kararını doğrudan etkileyen kaydın durumudur. Kaydı kalıcı olarak kapanan bir araçta onarım, aracı yola döndürmediği için bütçe açısından anlam taşımaz. Kaydı geçici olarak kapanan bir araçta ise onarım, yeniden trafiğe çıkışın ilk adımıdır. Onarım bütçesi ayırmadan önce aracınızın tablonun hangi sütununda durduğunu kesinleştirin ve bunu eksper raporuyla teyit edin.

Satış biçimi satırı da pratik bir fark yaratır. Trafikten çekilmiş bir aracın noterde devrinde geçerli muayene ve zorunlu trafik sigortası aranmaz; bu, aracı onarmadan satmak isteyen sahipler için önemli bir kolaylıktır. Tam hasarlı araçta ise satış, hurda olarak el değiştirme kuralına bağlıdır ve hurdaya çıkarma işleminin planlanmasını gerektirir. Hurda işleminden önce rehin ya da haciz şerhinin kaldırılmış olması gerektiğini de unutmayın.

Vergi satırı ise onarım kararının sık atlanan bir yüzünü gösterir. Ağır hasarlı aracı yeniden trafiğe çıkardığınızda vergi yükümlülüğü yeniden doğar ve zorunlu trafik sigortası da yaptırılır. Bu kalemler tek tek küçük görünse de onarım masrafıyla birlikte toplandığında kararı değiştirebilir. Hesabı yaparken bu kalemlerin hepsini, onarım teklifiyle birlikte aynı kâğıda yazmanız doğru karşılaştırmanın şartıdır.

Onarıp kullanma planı yapmadan önce hangi hesabı yapmalısınız?

Ağır hasarlı aracı onarıp kullanmak mevzuata göre mümkündür, ama her zaman mantıklı değildir. Kararın sağlıklı olması için önce onarımın gerçek maliyetini öğrenmeniz gerekir. Bunun için birden fazla servisten, parça ve işçiliği ayrı ayrı gösteren yazılı teklif alın. Eksper raporundaki onarım tutarı bir fikir verir, ancak servisin sökümden sonra bulacağı ek hasarlar bu tutarı değiştirebilir.

Onarım masrafının yanına, çoğu zaman unutulan yeniden trafiğe çıkış masraflarını ekleyin. Geçerli muayene, zorunlu trafik sigortası ve yeniden başlayacak motorlu taşıtlar vergisi bu hesabın sabit kalemleridir. Aracın onarım boyunca beklediği yerin ücreti ve servise taşınması için gereken çekici de hesaba girmelidir. Bu kalemlerin toplamı, onarımın size gerçekte neye mal olacağını gösterir.

Hesabın öteki tarafı, onarılmış aracın değeridir. Ağır hasar bilgisi Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nde kalıcı olarak tutulduğu için onarılan araç, aynı modelin hasarsız bir örneğiyle aynı değeri çoğu zaman bulmaz. Hasar şasi kolu, orta direk ya da hava yastığı gibi listedeki parçalara ulaştıysa alıcıların temkini de artar. Bu yüzden onarım sonrası değeri tahmin ederken iyimser değil, temkinli bir rakamla çalışın.

Son adım, bu toplamı aracı onarmadan satmanın getirisiyle karşılaştırmaktır. Onarım ve yola dönüş masrafları düşüldükten sonra onarılmış aracın değeri, hasarlı hâline alacağınız tekliften belirgin biçimde yüksekse onarım düşünülebilir. Fark küçükse ya da belirsizse, aracı onarmadan elden çıkarmak zaman ve risk yönünden daha sade bir yoldur. Kararınızı servis tekliflerini ve satış tekliflerini yazılı olarak yan yana koyduktan sonra verin.

Yeniden tescil edilen araç geçmişinden kurtulur mu?

Hayır; aracın kaydının yeniden açılması, sigorta tarafındaki hasar geçmişini silmez. Ağır hasar bilgisi Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’ne bildirilir ve orada ayrı bir listede tutulur. Kalıcı olan kayıt, bu merkezdeki ağır hasar kaydıdır. Araç onarılıp yeniden trafiğe çıksa da bu kayıt yerinde kalır ve aracın geçmişinin parçası olmaya devam eder.

Tescil tarafındaki durum ise oldukça farklıdır ve sık karıştırılır. Tescil yönetmeliğinde “ağır hasar” ifadesi geçmez ve tescil belgesine “ağır hasar şerhi” diye bir şerh düşülmez. Tescildeki şerh, kaydın trafikten çekilerek kapatıldığını anlatır ve yalnız araç yeniden trafiğe çıkarılana kadar geçerlidir. Bu yüzden “ruhsatta yazmıyorsa kayıt da yoktur” düşüncesi yanlıştır; asıl kayıt sigorta tarafında durur.

Alıcı bu kaydı kolayca öğrenebilir. SBM, plaka ya da şasi numarası girilerek yapılan ücretli sorgularla başkasına ait araçların hasar geçmişini de gösterir; bu sorgu üyelik istemez, telefon doğrulamasıyla çalışır. Kendi aracınızın bilgilerini ise e-Devlet’teki SBM hizmetlerinden görebilirsiniz; ancak bu kapı yalnız sizin adınıza kayıtlı araçları açar. Kısacası kaydı saklamaya çalışmak işe yaramaz; onu baştan açıklamak pazarlığı kolaylaştırır.

Geçmişi silinmeyen bir araçta alıcının güvenini sözler değil, belgeler kurar. Eksper raporunu, onarım faturalarını, değişen parçaların listesini ve muayene belgesini bir dosyada saklayın. Satış öncesi yapılan tespitin resmî adı ekspertiz raporudur; bu raporu düzenleme yetkisi, TSE’den hizmet yeterlilik belgesi almış ekspertiz işletmelerindedir. Alıcı böyle bir rapor isterse, raporu doğru adıyla ve yetkili bir işletmeden almak işinizi kolaylaştırır.

Aracı satarken alıcıya hangi bilgiyi vermelisiniz?

Pert kayıtlı bir aracı hangi hâliyle satarsanız satın, alıcıya kararın türünü açıkça söylemek ilk adımdır. Tam hasar mı ağır hasar mı olduğunu, eksper raporunu ve tescil belgesindeki şerhi göstererek anlatın. Bu bilgi, alıcının aracı onarıp mı kullanacağını yoksa parçaları için mi değerlendireceğini doğrudan belirler. Sonradan ortaya çıkacak bir yanlış anlama hem satışı hem de aradaki güveni bozar.

Aracı trafikten çekilmiş hâliyle satıyorsanız alıcı, aracın onarılmadan yola çıkamayacağını ve teslimin çekiciyle yapılacağını bilmelidir. Noterdeki devirde aracın muayenesinin geçerli olması ya da alıcı adına trafik sigortası yapılması şartı aranmaz. Buna karşılık vergi borcu, trafik cezası ya da ödenmemiş geçiş ücreti varsa devir yapılamaz. Ödeme nakit ya da banka transferiyle yapılacaksa, mülkiyetle eş anlı işleyen güvenli ödeme sistemi kullanılmak zorundadır.

Tam hasarlı aracı satıyorsanız alıcıya aracın yeniden tescil edilemeyeceğini ve yalnız hurda olarak el değiştirebileceğini söyleyin. “Biraz uğraşırsan yola çıkarırsın” gibi bir söz hem gerçeğe aykırıdır hem de ileride ciddi bir anlaşmazlığa yol açabilir. Hurda işlemini kimin, hangi tarihte yapacağı da satış görüşmesinin parçası olmalıdır. Araçta rehin ya da haciz şerhi bulunuyorsa, şerh kalkmadan hurda işleminin yapılamayacağını alıcıyla birlikte hesaba katın.

Aracı onarıp yeniden trafiğe çıkardıktan sonra satıyorsanız olağan satış kuralları geçerlidir. Bu durumda noterde aracın geçerli muayenesi ve alıcı adına düzenlenmiş zorunlu trafik sigortası aranır. Sizin trafik poliçeniz araçla birlikte alıcıya geçmez; satış günü kendiliğinden biter ve kullanılmayan günlerin primi size döner. Kanun, aracı devreden kişiye devri on beş günlük süre içinde sigortacıya haber verme yükümlülüğü de yükler.

Onarmak yerine satmayı seçerseniz PertCar ile süreç nasıl işler?

PertCar olarak tam hasarlı ve ağır hasarlı araçları, yani halk arasında pert denen her iki grubu da bulunduğu yerden satın alıyoruz. Bir pert araç için ilk sorumuz kaydın türüdür, çünkü satışın yolu ve gereken belgeler buna göre değişir. Eksper raporunu, tescil belgesinin fotoğrafını ve aracın birkaç açıdan çekilmiş görüntülerini paylaşmanız bu soruyu hızla cevaplar. Görüşmenin bu ilk adımı sizi hiçbir karara bağlamaz.

Paylaştığınız fotoğraf ve belgelerle söylediğimiz rakam bir ön değerlendirmedir. Aracı görmeden verilen bu rakam, inceleme sonrasında yukarı ya da aşağı değişebilir. Kesin teklifimizi aracı durduğu yerde inceledikten sonra sunar, rakamın gerekçesini aracın başında anlatırız. Karar vermek için bekleyebilir, teklifimizi servisten aldığınız onarım teklifiyle yan yana koyabilirsiniz.

Anlaşırsak işlemlerin sırası kaydın türüne göre kurulur. Trafikten çekilmiş araçta devri noterde yaparız; bedel güvenli ödeme sisteminde bloke edilir ve devirle birlikte hesabınıza geçer. Tam hasarlı araçta ise hurdaya çıkarma işleminin sırasını sigortacınızın istediği belgelerle uyumlu biçimde planlarız. Her iki durumda da aracı çekiciyle, bulunduğu yerden teslim alırız.

Onarım hesabınız aracı yola döndürmenin daha kazançlı olduğunu gösteriyorsa bunu açıkça konuşuruz; kararı rakamlar netleştiğinde vermeniz bizim için de önemlidir. Satışı seçerseniz aracı onarmanız, muayeneye götürmeniz ya da sigortalatmanız gerekmez. Araç satmıyoruz, yalnızca satın alıyoruz; bu yüzden size bir araç önermek yerine yalnız elinizdeki araca teklif veririz. Fotoğraflarla başlayan görüşme, siz hazır olduğunuzda yerinde incelemeyle devam eder.