Pert Raporu Nedir, Pert Raporu Nasıl Alınır?

Pert raporu, kaza, sel ya da yangından sonra aracın tam hasar ya da ağır hasar gördüğünü tespit eden ekspertiz raporunun halk arasındaki adıdır. Mevzuatta bu adla ayrı bir belge yoktur. Sıradan bir hasar dökümünden farkı, aracın onarılıp onarılmayacağına dair kararı taşımasıdır. Belgeyi sigortacı değil, ruhsatlı bir sigorta eksperi yazar ve Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin (SBM) sistemine yükler. Araç sahibi raporu e-Devlet’ten görebilir, dosyayı yürüten şirketten de isteyebilir. Rapora üç iş günü içinde itiraz edilebilir.

Pert Raporunu Kim Hazırlar?

Pert raporunu, Sigortacılık Kanunu’na göre ruhsat almış ve levhaya yazılmış bir sigorta eksperi hazırlar. Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK), tam ve ağır hasar tespitini yalnız levhaya kayıtlı eksperlere bırakır. Sigorta şirketinin hasar birimi, servis ya da araç sahibi bu kararı kendisi veremez.

Sahada en sık duyulan yanlış, eksperin sigorta şirketinin adamı olduğudur. Kanun, eksperin tarafsız olmasını zorunlu tutar. Taraflardan biriyle akrabalığı ya da iş ortaklığı olan eksper görevi kabul edemez; bu kurala aykırı yazılan rapor geçersizdir. İlk raporun ücretini şirket öder, ama bu ödeme şirkete rapora karışma hakkı vermez. Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği, rapor yazılırken ekspere hiçbir biçimde müdahale edilemeyeceğini açıkça söyler.

Eksperi kimin seçtiği de kurala bağlıdır. Kaskolu araçta hasar tutarı ağır ya da tam hasar kararını gerektiriyorsa atama, Eksper Atama ve Takip Sistemi (EKSİST) üzerinden sırayla yapılır. Trafik sigortası dosyasında da aynı sistem kullanılır. Dosyaya henüz kimse atanmamışsa sigortalı da atama isteyebilir. Bunun için e-Devlet’te “Motorlu Araç Sigortalarında Eksper Atama” hizmeti vardır; atamanın durumunu aynı sayfadaki sorgu hizmetinden izlersiniz.

Raporun İçeriği ve Pert Kararının Ölçütleri Nelerdir?

Pert raporunda poliçe ve araç bilgileri, parça parça onarım hesabı, aracın rayiç değeri ve eksperin kararı yer alır. Rapor, SEDDK’nın onayladığı tek tip şablonla, SBM sisteminde ve güvenli elektronik imzayla düzenlenir. Şablonun başında raporun türü işaretlenir: ön rapor, ek rapor ya da kesin rapor. Ardından poliçe, ruhsat, sürücü ve hasar bilgileri gelir. Sürücü bölümüne ehliyet sınıfı ve alkol durumu, hasar bölümüne kaza tutanağının türü yazılır.

Raporun asıl kısmı hesap bölümüdür. Değişecek ve onarılacak her parça, orijinal mi eşdeğer mi olduğu, fiyatı ve işçiliğiyle tek tek listelenir. Eksper bir de aracın piyasa rayiç değerini yazar; ağır ve tam hasar kararında onarım tutarı bu değerle karşılaştırılır. Rayiç değer, aracın kazadan hemen önceki alınıp satılabilir fiyatıdır. Bu değer için Türkiye Sigorta Birliği ile Sigorta Eksperleri İcra Komitesinin araç değer listelerine, galeri ve ilan araştırmasına bakılır. İlanların ekran görüntüleri ya da çıktıları da rapora eklenir.

Kararı, rayiç değer bölümünün hemen altındaki “Hasara ilişkin yapılacak işlem” satırında okursunuz. Bu satırda onarım, ağır hasar ya da tam hasar kutularından biri işaretlenir. Altında onarım tutarının rayiç değere oranı ve hasar gören güvenlik parçaları yer alır. Eksper kararın gerekçesini aynı bölümdeki açıklamalarda ve raporun sonundaki “sonuç ve kanaat” kısmında yazar.

Ölçütleri SEDDK’nın tam ve ağır hasar genelgesi koyar. Onarım masrafları KDV dâhil aracın hasar günündeki değerini aşar ve eksper aracın onarım kabul etmediğini tespit ederse araç tam hasarlı, yani pert sayılır. Masraflar bu değerin yüzde 60’ını aşarsa araç ağır hasara uğramış sayılır. Oran bunun altında kalsa bile şasi kolu, tavan sacı, orta direk, hava yastıkları ya da elektrikli araç bataryası gibi genelge ekindeki parçalardan biri zarar gördüyse eksper yine ağır hasar tespiti yapabilir. Piyasada sık duyulan “yüzde 70 barajı”nın genelgede karşılığı yoktur.

Eksper, tam ya da ağır hasar kararı içeren ön ve kesin raporu düzenledikten sonra beş iş günü içinde kararı SBM’ye bildirir. Rapor kesinleştikten sonra karar, sigorta şirketinin girişimiyle ya da sizin talebinizle değiştirilemez. Tek istisna, itiraz üzerine verilen eksper kararıdır.

Pert Raporu Nereden ve Nasıl Alınır?

Pert raporu iki yerden alınır: e-Devlet’teki “Trafik ve Kasko Eksper Raporları Sorgulama” hizmetinden ve dosyayı yürüten sigorta şirketinden. Ayrı bir başvuru gerekmez, çünkü Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği’ne göre eksper raporları SBM sistemlerinde saklanır. Kimliğinizi doğruladığınızda ya da hak sahibi olduğunuzu gösterdiğinizde rapor size açılır. SBM, ihbardan itiraz aşamasına kadar her adımda taraflara bilgi de verir.

En kısa yol e-Devlet’tir. Eksper raporu sorgusuna e-Devlet şifresi, elektronik ya da mobil imza, kimlik kartı veya internet bankacılığıyla girilir. Şirket adına kayıtlı araçlar için tüzel kişi sürümü vardır. SBM’nin “Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama” hizmeti raporun dayandığı tutanağı gösterir. Kasko ve trafik poliçe ve hasar sorguları da aracın hasar kaydını verir.

İkinci yol, dosyayı yürüten sigorta şirketidir. Hasar dosya numaranızla raporun kesin hâlini yazılı olarak isteyin. E-postayla gelen bir kopya da iş görür; önemli olan, raporun türünü ve SBM rapor numarasını görmenizdir.

Raporu noterden ya da emniyetten istemek boşunadır. Noter ve emniyetin trafik tescil birimi, rapordan sonraki trafikten çekme ve hurdaya çıkarma işlemlerini yapar; raporu düzenleyen ya da veren kurum bunlar değildir. SBM’nin ücretli SMS sorguları da raporun kendisini vermez. Plaka ve hasar tarihiyle gönderilen “PARCA” sorgusu yalnız o kazanın eksper raporundaki değişen parça bilgisini verir.

İhbardan Kesin Rapora Adımlar ve İstenen Belgeler Nelerdir?

Pert raporuna giden süreç hasar ihbarıyla başlar, eksperin kesin raporuyla biter. Kasko Genel Şartları ve atama kuralları sırayı şöyle kurar:

1. Hasarı öğrendiğiniz günden itibaren en geç beş iş günü içinde sigorta şirketine bildirin; SBM’nin Ortak Hasar İhbar Merkezi’ne bağlı Alo 193 hattı da başvuru kanalıdır.
2. Şirket dosyayı SBM’ye bildirip referans numarası alır ve poliçede yazmayan ek belgeleri üç iş günü içinde size iletir.
3. Eksper atanır; ağır ya da tam hasar sonucuna varabilecek dosyada atama sırayla yapılır.
4. Eksper aracı yerinde, uzaktan ya da evrak üzerinden inceler, gerekirse ön rapor yazar.
5. Kesin rapor SBM sistemine girer ve size bildirilir; itiraz süresi bu bildirimle başlar.
6. Karar kesinleşince ağır hasarda araç trafikten çekilir, tam hasar durumunda hurdaya ayrılır.
7. Belgeler tamamlanıp rapor teslim edildikten sonra kaskoda şirket, ödemeye engel bir durum yoksa en geç 10 iş günü içinde öder.

İlk aşamada istenen belgeler çoğu dosyada aynıdır. Kaza tespit tutanağı ya da zabıt veya karakol tutanağı, ruhsat, sürücü belgesi ve tutulduysa alkol raporu bunların başında gelir. Rapor şablonu her birine ayrı satır ayırır. Kredili araçta rehin alacaklısı bankanın bilgisi de rapora yazılır. Eksik belge önce raporu, sonra ödemeyi bekletir.

Ödeme aşamasında istenen belge karara göre değişir. Ağır hasarda şirket, “trafikten çekilmiştir” kaşesi taşıyan tescil belgesini görmeden ödeme yapmaz. Tam hasar durumunda aracın hurdaya ayrıldığını gösteren tescil belgesi aranır. Her iki işlem için de araca bağlı vergi, trafik cezası ve geçiş ücreti borcu kapatılmış olmalıdır. Hurda işleminde rehin ve haciz gibi şerhler de kalkmış olmalıdır. Şerh yüzünden belge alınamıyorsa SEDDK’nın tam ve ağır hasar genelgesi, tazminatın mahkemenin belirlediği yere yatırılarak ödenmesine izin verir.

Rapora İtiraz: Süre, Hakem Eksper ve Tahkim

Rapordaki rayiç değere, onarım tutarına ya da pert kararına katılmıyorsanız üç iş günü içinde itiraz edebilirsiniz. Süre, raporun SBM’deki eksper rapor sistemine girdiğine dair yapılan bildirimle başlar. İtiraz hakkı sigortalıya, sigorta ettirene, sözleşmeden menfaat sağlayanlara ve sigorta şirketine tanınmıştır. Süre kısa olduğu için bildirim geldiği gün raporu açıp okuyun.

İtiraz üzerine EKSİST’ten yeni bir eksper sırayla atanır. Motorlu araç dosyasında bu itiraz eksperi, en geç üç iş günü içinde dosya üzerinden inceleme yapıp raporunu yazar. İkinci raporun sisteme girdiği bildirildikten sonra üç iş günü içinde taraflardan biri hakem eksper isteyebilir. Hakem, ilgili dalda en az on yıl fiilen eksperlik yapmış kişiler arasından yine sistemle atanır. Onun raporu nihai rapor sayılır. Eksperi siz seçemezsiniz, sigorta şirketi de seçemez.

İtirazın gücü kanıttan gelir. Rayiç değeri düşük bulduysanız rapora eklenen ilanları aracınızın kilometresi, donanımı ve hasar geçmişiyle karşılaştırın; daha yakın emsalleri ekran görüntüsüyle sunun. Onarım tutarına itirazda bağımsız bir servisin parça ve işçilik dökümü işe yarar. Ağır hasar kararına itirazda ise hangi parçanın listeye girdiğini ve hasarın niteliğini sorgulayın.

Ekspertiz süreci bittikten sonra tazminat uyuşmazlığı Sigorta Tahkim Komisyonu’na ya da mahkemeye taşınabilir. Komisyona gitmeden önce şirkete yazılı başvurmanız ve talebinizin kısmen ya da tamamen reddedildiğini belgelemeniz gerekir. Şirketin on beş iş günü içinde yazılı cevap vermemesi de yeterlidir. SEDDK, eksper zamanında atanmış ama rapor şirkete yüklenemeyecek nedenlerle tamamlanmamışsa bunun ret sayılmayacağını açıklamıştır. Kaskoda şirketin tahkim sistemine üye olup olmadığı poliçede yazar; üye değilse yol mahkemedir. Trafik sigortası zorunlu olduğu için bu dosyada şirket üye olmasa da tahkime başvurulabilir.

Pert Kaydı Aracın Değerini Nasıl Etkiler?

Pert kaydı aracın değerini kalıcı olarak düşürür, çünkü kesinleşen karar sigorta kayıtlarında kalır. Eksper kararı SBM’ye bildirir, SBM de tam ve ağır hasar kararı verilen araçları ayrı bir listede tutar. Bu listede rayiç değer, hasar tutarı ve aracın hasarlı hâlinin değeri de yer alır. Aracı onarmak ya da satmak kaydı silmez.

Değere etkisi kararın türüne göre değişir. Ağır hasar kaydı olan araç onarılıp muayeneden geçtikten ve trafik sigortası yapıldıktan sonra yeniden yola çıkabilir; alıcı bu aracı onarımın kalitesine ve kayda birlikte bakarak fiyatlar. Tam hasar kararıyla hurdaya ayrılan araç ise bir daha tescil edilemez. Onun değeri kullanılabilir parçalarından ve gövdesinden gelir.

Alıcılar kaydı görmeden fiyat vermez. SBM’nin plaka ya da şasi numarasıyla çalışan ücretli sorguları hasar geçmişini ve rapordaki değişen parçaları gösterir. Kaydı saklamaya çalışmak bu yüzden işe yaramaz. Kesin raporu baştan paylaşmak ise teklifin doğru varsayıma dayanmasını sağlar. Rapordaki parça dökümü, alıcının aracı görmeden hasarın yerini ve büyüklüğünü anlamasına yardım eder.

PertCar, pert ve ağır hasar kayıtlı araçları Türkiye genelinde, bulunduğu yerde satın alır. Kesin raporu ve aracın fotoğraflarını paylaştığınızda önce bir ön değerlendirme yapılır; kesin teklif araç yerinde görüldükten sonra netleşir.