Kasko ödemesini almak mı, aracı satmak mı?

Kazadan sonra kaskonuz varsa aklınıza gelen ilk soru çoğu zaman şudur: sigortanın ödemesini mi beklemeliyim, yoksa aracı olduğu gibi satıp bu işi kapatmalı mıyım? Soru iki seçenek arasında bir tercih gibi görünse de çoğu durumda iki yol birbirini dışlamaz. Kasko tazminatı alındıktan sonra da araç satılabilir; bazı durumlarda ise ödemenin şartı, aracın belirli bir resmî işlemden geçmesidir. Sırayı doğru kurmanın yolu üç soruyu cevaplamaktır: hasar teminatta mı, eksper onu hangi sınıfa koydu ve ödeme hangi belgeye bağlı?

PertCar olarak kazalı araç satın alan bir firmayız; bu yüzden kasko dosyası açık araçlarla sık karşılaşıyoruz. Amacımız bir yolu öne çıkarmak değil, kendi hesabınızı yapabilmeniz için gereken bilgileri bir araya getirmek. Kasko genel şartları ve hasar tespitine ilişkin genelge kararın sınırlarını çizer, poliçenizin özel şartları ise bu çerçeveyi kendi dosyanıza uyarlar. Dayandığımız resmî metinlerin listesi sayfanın sonundaki kaynakçadadır.

Önce kaskonun bu hasarı karşılayıp karşılamadığını netleştirin

Kasko ödemesini satışla kıyaslamadan önce ortada gerçekten bir ödeme olup olmayacağını bilmeniz gerekir. Kasko poliçeleri her riski kendiliğinden kapsamaz; temel teminat ile ek sözleşmelerle eklenen teminatlar birbirinden ayrılır. Örneğin kasko genel şartları sel ve su baskını zararlarını temel teminata dahil etmez; bu zararların teminata girmesi için poliçeye ayrı bir ek sözleşme yapılması gerekir. Aracınız su baskınında zarar gördüyse poliçenizde bu ek teminatın bulunup bulunmadığına ilk iş olarak bakın.

Teminatın varlığı tek başına yeterli değildir; poliçenin özel şartları da ödemenin tutarını etkiler. Muafiyet, indirim, anlaşmalı servis ya da yedek parça türüne ilişkin hükümler varsa size kalacak net tutar bunlara göre değişebilir. Bu kalemleri poliçenizden kendiniz çıkarmaya çalışmak yerine sigortacınızdan yazılı bir döküm olarak isteyin. Karşılaştırmayı ancak bu dökümle, size gerçekten ödenecek tutar üzerinden doğru yapabilirsiniz.

Kasko genel şartları, rizikonun beş iş günü içinde sigortacıya bildirilmesini sigortalının yükümlülükleri arasında sayar. Süre, sigortalının rizikoyu öğrendiği tarihte işlemeye başlar. Bildirimi, ödeme isteyip istemeyeceğinize karar vermeyi beklemeden yapın; dosyanın sonrasında nasıl ilerleyeceğini ve seçeneklerinizi sigortacınızdan yazılı olarak öğrenin. Bildirimin tarihini ve size verilen dosya numarasını not etmek, sonraki yazışmalarda işinizi kolaylaştırır.

Bildirim yapıldıktan sonra dosyaya atanan eksper hasarı yerinde inceler. Kasko ödemesinin hangi yoldan geleceği, büyük ölçüde onun raporunda yazan tespite bağlıdır. Raporun bir kopyasını isteyin ve hasarın hangi sınıfa konduğunun açıkça yazılıp yazılmadığını kontrol edin. Rapor gelmeden aracın onarımına ya da satışına girişmek, dosyanızı gereksiz yere karmaşık hâle getirebilir.

Hasarın sınıfı kararı nasıl çerçeveler?

Kasko ödemesi ile satış arasındaki seçim, eksperin hasarı hangi sınıfa koyduğuna göre farklı biçimler alır. Onarım masrafı aracın değerinin yüzde altmışını aşmıyorsa ve eksper ayrıca bir tespit yapmadıysa araç onarımlık hasar grubunda kalır. Masraf bu sınırı geçerse ya da genelgenin ek listesindeki parçalardan biri zarar gördüğü için eksper bu yönde karar verirse araç ağır hasarlı sayılır. Masraf aracın değerini geçer ve eksper aracı onarılamaz bulursa tam hasar söz konusudur.

Bu sınıfların ölçütleri herkes için aynıdır. Tam hasarda genel şartlar bir oran değil, iki şartın aynı anda gerçekleşmesini arar; ağır hasar eşiği ise genelgeyle belirlenmiştir. Size şirkete özel bir eşikten söz edilirse, bu eşiğin hangi genel şart hükmüne dayandığını yazılı olarak sorun. Klasik, antika, sınırlı sayıda bulunan ve özel amaçlı araçlar için genelgede ayrı hükümler bulunduğunu da unutmayın.

Aşağıdaki tablo, her sınıfta kasko ödemesinin hangi yoldan geldiğini ve aracı satmanın nasıl bir seçenek olduğunu yan yana gösterir.

Tablodaki ayrım, “kasko mu, satış mı” sorusunun her sınıfta başka bir anlam taşıdığını gösterir. Onarımlık hasarda soru, aracı onartıp tutmak ile olduğu gibi devretmek arasındadır. Ağır hasarda tazminat ile satış çoğu zaman birlikte yürür, çünkü ödeme zaten trafikten çekme işlemine bağlıdır. Tam hasarda ise asıl karar, aracın kimde kalacağıdır.

Onarımlık hasarda ödeme almak ile aracı olduğu gibi satmak

Hasar onarım sınırları içinde kaldığında kasko, poliçe şartlarına göre onarım masrafını karşılar ve araç onarılıp size döner. Bu yolun en büyük avantajı, aracınızı kazadan önceki kullanım düzenine en az kesintiyle geri getirmesidir. Buna karşılık sigortanın yaptığı ödeme SBM’nin hasar geçmişinde görünür ve aracın ileride satılmasında alıcının önüne çıkar. Aracı uzun süre elinizde tutacaksanız bu kayıt sizi pek etkilemeyebilir; yakında satmayı planlıyorsanız alıcının teklifine yansıyacağını hesaba katın.

Aracı onartmadan, hasarlı hâliyle satmak da bir seçenektir. Bu durumda kasko dosyasının nasıl kapanacağı, yani onarım yapılmadan bir ödeme alıp alamayacağınız ve bunun hangi koşullara bağlı olduğu poliçenize göre değişebilir. Bu konuyu sözlü bilgiyle değil, sigortacınızdan alacağınız yazılı bir cevapla netleştirin. Cevap elinize geçmeden aracı devretmek, dosyanızı belirsiz bir noktada bırakabilir.

Muafiyet ve indirim gibi kesintiler de onarımlık hasarda hesabı doğrudan etkiler. Kesintiler yüksekse kasko ödemesinin size sağlayacağı net fayda küçülür ve karşılaştırmada aracın hasarlı hâline gelen teklif daha fazla ağırlık kazanır. Dosya açmanın poliçenizin yenilenmesine nasıl yansıyacağını da sigortacınıza sorun; bu soru yalnız bugünkü hesabı değil, sonraki dönemleri de ilgilendirir. Bütün kalemler yazılı olarak elinizde olduğunda iki seçenek gerçek anlamda karşılaştırılabilir hâle gelir.

Onarımın takvimi de karşılaştırmanın bir parçasıdır. Parçası geç gelen bir araç günlerce serviste bekleyebilir ve bu süre boyunca ulaşım ayrı bir gidere dönüşebilir. Onarım bittikten sonra ayar ya da elektronik kaynaklı yeni şikâyetler çıkarsa servise yeniden gitmeniz gerekebilir. Aracı tutmak istiyorsanız kasko ödemesi çoğu zaman doğal yoldur; elden çıkarmak istiyorsanız hasarlı hâline gelen teklifi bu toplam yükle birlikte değerlendirin.

Ağır hasar tespitinde tazminat hangi sırayla ödenir?

Eksper ağır hasar tespit ettiğinde kasko ödemesi, aracın trafikten çekilmesine bağlanır. Genel şartlara göre sigortacı, tescil belgesinde “trafikten çekilmiştir” kaşesini görmeden tazminatı ödemez. Araç sahibinde kalsa da aynı usul uygulanır. Yani ağır hasarda kasko ödemesini almak, aracın trafikten çekilmesini kabul etmek anlamına gelir.

Trafikten çekmeyle aracın plakası iptal edilir, tescil kaydı kapatılır ve şerhli tescil belgesi size geri verilir. Bu işlem aracın satışını engellemez; çekilmiş ya da çekilecek bir araç satılırken noter, geçerli muayene ve trafik sigortası şartını aramaz. Dolayısıyla tazminatı aldıktan sonra aracı onarmak yerine hasarlı hâliyle devretmek mümkündür. Noterin aradığı diğer şartları, özellikle vergi ve ceza borcu bulunmamasını işlemden önce kontrol edin.

Aracı tutarsanız onarım bittikten sonra muayenesini yaptırıp yeni bir trafik poliçesi aldığınızda araç yola dönebilir. Ancak ağır hasar bilgisi SBM’de ayrı bir listede tutulur; tescildeki şerh araç trafiğe dönünce kalksa da bu kayıt silinmez. Bu nedenle ağır hasarlı aracı onarıp kullanmak, aracı uzun süre elde tutacak sahipler için daha anlamlı bir seçimdir. Kısa süre içinde satmayı düşünüyorsanız kaydın, onarılmış araca gelecek tekliflere yansıyacağını hesaba katın.

Ağır hasarda kaskonun ödeyeceği tutarın neyi kapsadığını, hangi hesaba dayandığını ve poliçenizdeki kesintilerin nasıl uygulanacağını sigortacınızdan yazılı olarak öğrenin. Genel şartlar bu durumda belge ve usulü açıkça düzenler; tutarın ayrıntısı ise poliçenize ve eksper raporuna göre belirlenir. Tutarı öğrendikten sonra iki toplamı karşılaştırın: tazminat artı aracın hasarlı hâline gelen teklif bir yanda, tazminat artı onarılmış aracın değeri eksi onarım masrafı öbür yanda. Bu basit karşılaştırma, ağır hasarda tutma ile satma arasındaki farkı görünür kılar.

Tam hasarda ödeme ile satış nasıl bir araya gelir?

Tam hasar için iki koşulun birlikte gerçekleşmesi gerekir: onarım masrafı aracın değerini geçmeli ve eksper aracın artık onarılamayacağını tespit etmelidir. Bu durumda genel şartlar size iki yol tanır ve satış sorusu yalnız ikinci yolda gündeme gelir. Aracı sigortacıya bırakırsanız hesap rayiç değer üzerinden yapılır ve sovtaj düşülmez; araç da sigortacının seçtiği lisanslı bir tesise çekilir. Bu yolda sizin devredeceğiniz bir araç kalmaz ve karar tazminatın tutarıyla sınırlı kalır.

Aracı kendinizde tutmayı seçerseniz ödeme, rayiç değerden sovtaj bedeli çıkarılarak hesaplanır. Sovtaj bedeli aracın kazadan sonraki hâliyle taşıdığı değerdir ve hurda fiyatıyla aynı şey değildir. Sigortacının yazılı olarak bildirdiği sovtaj tutarı, genel şartlara göre bir ay boyunca onun güvencesindedir. Bu bir ayın hangi günden işlemeye başladığını ve size tam olarak ne sağladığını sigortacınıza yazılı olarak teyit ettirin.

Genel şartlar, sovtajı düşülmüş bir aracın ayrıca sigortacıya teslim edildiği üçüncü bir yol tanımaz; iki seçenek birbirinin yerine geçer. Aracı tuttuğunuzda da satış serbest bir ikinci el satışı değildir, çünkü tam hasarlı araç önce hurdaya ayrılır; ondan sonra el değiştirmesi ancak hurda niteliğiyle mümkündür. Sigortacı da ödemeyi hurda tescil belgesini gördükten sonra yapar. Bu nedenle tam hasarda “kasko mu, satış mı” sorusu, aslında “aracı bırakmak mı, sovtajı kabul edip hurda olarak devretmek mi” sorusuna dönüşür.

Karşılaştırmayı yaparken alıcının teklifini tek başına değil, sovtaj bedeliyle birlikte okuyun. Hurda olarak devredilecek araca gelen teklif sovtaj bedelinin altında kalıyorsa, aracı tutmak size bırakmaktan daha az kazandırır. Teklif sovtajın üzerindeyse farkın çekici, otopark ve belge giderleri düşüldükten sonra hâlâ anlamlı olup olmadığına bakın. Bu hesabı bir aylık süre dolmadan tamamlamak kararınızı rahatlatır.

Kasko dosyası açmadan satış hangi durumlarda gündeme gelir?

Bazı araç sahipleri kasko tazminatı istemeden aracı olduğu gibi satmayı düşünür. Bunun en açık nedeni hasarın teminat dışında kalmasıdır; örneğin sel ve su baskını için ek teminat alınmamış bir poliçede kasko ödemesi gündeme gelmeyebilir. Diğer bir neden, muafiyet ve indirimler düşüldüğünde ödemenin size bırakacağı faydanın sınırlı kalmasıdır. Bu durumlarda aracın hasarlı hâline gelen teklif, kararın tek başına belirleyicisi olabilir.

Kasko dosyası açmamayı düşünseniz bile beş iş günlük bildirim süresini kaçırmayın. Bildirimi süresinde yapın; ardından tazminat talep etmemenin sonuçlarını ve dosyanın nasıl kapanacağını sigortacınızdan yazılı olarak öğrenin. Sözlü bir onaya dayanarak verilen karar, ileride çözmesi zor bir belirsizlik bırakabilir. Gerekirse poliçenizi ve yazışmalarınızı bir hukukçuya göstermek, kararı daha sağlam bir zemine oturtur.

Hasarı kaskoya yansıtmamanın bir sonucu da kayıtla ilgilidir. SBM sorgusunda yalnız sigortanın ödediği hasarlar görünür; ödeme yapılmamış bir hasar bu listeye girmez. Ancak bu, hasarın görünmez olduğu anlamına gelmez: aracı almak isteyen kişi hasarı aracın kendisinde görür ve teklifini buna göre verir. Hasarlı bir aracın satışında kaydın bulunmaması, değerlendirmeyi değiştiren asıl unsur değildir.

Bu yolu seçerseniz aracın hasarını alıcıya açıkça anlatmanız, sonradan doğabilecek anlaşmazlıkları önler. Kazanın nasıl olduğu, hangi parçaların hasar gördüğü ve aracın çalışıp çalışmadığı satış görüşmesinin temel bilgileridir. Sigortaya bildirim yaptıysanız dosyanın hangi aşamada kaldığını da alıcıya söyleyin. Açık bilgiyle verilen teklif, teslim gününde sürprizle değişme riskini azaltır.

Karşılaştırmayı hangi kalemlerle yapmalısınız?

Kasko ödemesi ile satışı karşılaştırırken brüt rakamlara değil, elinize geçecek net tutara bakın. Kasko tarafında muafiyet ve indirimler düşüldükten sonra kalan tutar, satış tarafında ise teklifin hangi masrafları kapsadığı önemlidir. Çekici, otopark ve belge giderlerinin kim tarafından karşılanacağı netleşmeden iki rakam aynı dili konuşmaz. Bu yüzden her teklifi ve her sigorta bildirimini yazılı olarak isteyin.

Zaman da bir maliyettir. Kasko ödemesi eksper raporuna, belge işlemlerine ve dosyanın incelenmesine bağlı olarak bir süre alır; ağır ve tam hasarda ödeme ayrıca trafikten çekme ya da hurda işlemini bekler. Bu sürede araç bir serviste ya da otoparkta bekliyorsa ücret işleyebilir ve açıkta kalan araçta yeni hasarlar oluşabilir. Ödemenin ne zaman yapılacağını sigortacınızdan öğrenmeniz, takvimi gerçekçi kurmanızı sağlar.

Aracınız kredili ve üzerinde rehin varsa tazminatın kime ödeneceğini, kredinin nasıl kapanacağını ve rehnin ne zaman kaldırılacağını sigortacınıza ve bankanıza yazılı olarak sorun. Bu cevaplar ödeme ile satışın sırasını doğrudan belirler. Hurda işlemi, araç üzerinde rehin ya da haciz kaydı varken yapılamaz. Ağır hasarlı araçta ise kural farklıdır: yakalama kararı bulunmayan bir araç, üzerindeki şerhlere rağmen trafikten çekilebilir.

Kazada kusur karşı taraftaysa hasarın karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından karşılanması da gündeme gelebilir. Bu durumda hangi sigortaya başvurulacağı, kusur oranı ve başvurunun hangi belgelerle yapılacağı kararınızı değiştirir; bunları sigortacınızdan ya da acentenizden yazılı olarak öğrenin. Ağır hasar eksper raporuyla tespit edilmişse trafik sigortası da ödeme için “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesini arar. Ödeme kaskodan da gelse trafik sigortasından da gelse, belgelerin hazır olacağı gün satış takviminizi belirler.

PertCar’ın teklifi bu hesaba nasıl girer?

Kasko dosyanız sürerken de aracınız için PertCar’dan ön değerlendirme isteyebilirsiniz. Aracın fotoğrafları, eksper raporu ve sigortacının yazılı bildirimi rakamı gerçeğe yaklaştıran üç temel bilgidir. Tam hasarda sovtaj bedeli bildirildiyse onu da paylaşın; teklifimizi bu rakamla yan yana koymak kararınızı kolaylaştırır. Ağır hasarda ise aracın trafikten çekilip çekilmediğini ve tazminatın hangi aşamada olduğunu belirtin.

Satışın zamanlamasını sigorta dosyanızın gerektirdiği belge sırasına göre birlikte planlarız. Ağır hasarlı araçta trafikten çekme, tam hasarlı araçta hurda işlemi ödemenin şartı olduğu için teslim günü bu işlemlere göre belirlenir. Devir noterde yapıldığında bedelin tamamı ya da bir kısmı nakit, havale veya EFT yoluyla ödenecekse, para güvenli ödeme sisteminde bloke edilir ve devirle aynı anda size geçer. Bu düzende aracı teslim edip paranızı beklemek zorunda kalmazsınız.

Seçiminiz ne olursa olsun, kararı sözlü bilgiye değil yazılı belgelere dayandırın. Eksper raporu, sigortacının ödeme bildirimi, poliçenizin özel şartları ve aldığınız teklifler aynı dosyada durduğunda karşılaştırma kolaylaşır. Eksik bir belge varsa onu tamamlamadan karar vermek, sonradan pişmanlık yaratabilir. Ön değerlendirme için aracın birkaç fotoğrafını ve elinizdeki sigorta yazışmalarını göndermeniz yeterlidir.

Kazalı, ağır hasarlı ya da tam hasarlı aracınızı PertCar olarak durduğu yerde teslim alıp satın alıyoruz; araç satmıyor, yalnızca alıyoruz. Belgeler ve fotoğraflar üzerinden paylaştığımız rakam ön değerlendirme niteliğindedir; kesin teklifimiz, aracı yerinde gördükten ve hasarı kendimiz inceledikten sonra ortaya çıkar. Bu teklif sizi bağlamaz; kasko tarafındaki tutar belli olana kadar bekleyip kararınızı kendi takviminize göre verebilirsiniz. Karşılaştırma için teklifin hangi masrafları kapsadığını da yazılı olarak isteyebilirsiniz.